Een nieuw album van Erykah Badu voelt na al die jaren als een belangrijke gebeurtenis. Sinds New Amerykah Part Two uit 2010 bleef het vooral bij losse nummers en samenwerkingen, waardoor de verwachtingen alleen maar groter werden. Voor Before The World Blows vond ze een opvallend sterke partner in The Alchemist, iemand die haar ruimte geeft en ook het laatste zeg. Hun samenwerking groeide langzaam uit een gedeelde bewondering voor elkaars werk en mondde dus uit in een plaat die helemaal draait rond sfeer, detail en vrijheid. Badu klinkt nog altijd volledig als zichzelf, terwijl The Alchemist rond haar stem een warme, soms wazige wereld van geluid bouwt waarin soul, hiphop en jazz voortdurend in elkaar overvloeien.
Dat begint meteen sterk met “Echos”. Een diepe bas, rustige beat en kleine terugkerende geluidjes zetten de toon zonder het nummer vol te stoppen met overbodige effecten. Badu zweeft er met haar stem boven en kan van zingen naar praten schakelen zonder dat het geforceerd klinkt. “I Just Play a Part” sluit daar mooi op aan en draait rond de rollen die we tegenover andere mensen aannemen, en hoe moeilijk het soms is om te weten wat nog echt is. Vooral het einde is prachtig wanneer Creole Princess’ stem erbij komt. Haar modernere zang vormt een cool contrast met de meer doorleefde stem van Erykah Badu. Daarna laat “Crossfade” horen dat Badu vocaal nog altijd heel veel aan kan . Ze trekt haar stem opvallend hoog in het midden en laat die zweven over de productie, waardoor je meteen weer weet waarom zij zo’n unieke artiest is.
Verderop wordt duidelijk hoe soepel deze plaat eigenlijk in elkaar zit. “Witch Doctor” en “Valentine” met DRAM laten die eerdere groove rustig doorlopen, maar voegen er elk een andere kleur aan toe. De ene klinkt wat mysterieuzer, de andere warmer en meer gericht op liefde en verlangen. Badu maakt van die thema’s nooit een simpel romantisch verhaal. Ze dwaalt af, gooit er onverwachte gedachten tussen en laat de teksten klinken alsof die gedachten toevallig op muziek werden gezet. Dat vrije gevoel past perfect bij de productie, waar bas, samples en toetsen ook nooit te nadrukkelijk naar voren komen. Alles beweegt, maar niks duwt.
Ook “They Ain’t You” toont hoe goed The Alchemist de gasten op deze plaat weet te verwerken. Thundercat duikt hier op met zijn herkenbare bas en geeft het nummer meteen een andere laag. Toch blijft het jammer dat hij vocaal niets doet, want zijn stem naast die van Badu had hier echt een wauw-effect kunnen opleveren. “To The Moon (Plan C)” met Steve Lacy werkt dan weer goed door die vocale wisselwerking. Beide stemmen klinken zacht en los, waardoor het geheel bijna weg zweeft. Dat karakter is mooi, maar hier merk je ook voor het eerst dat sommige nummers qua tempo en sfeer heel dicht bij elkaar liggen.
Dat is in het middenstuk een valkuil. “What The People Say (Apostle 1)” en “Hot BiBi (Apostle 2)” verschillen genoeg in details, maar bewegen opnieuw op datzelfde rustige tempo. De productie blijft piekfijn en overal zitten kleine effecten of geluiden verstopt die je bij een volgende luisterbeurt pas echt opmerkt. Alleen vraagt Before The World Blows daardoor ook geduld. Je glijdt er zo makkelijk door dat sommige liedjes amper de kans krijgen om afzonderlijk te blijven hangen. Het is een vreemde tegenstelling, want technisch zit alles wel perfect in elkaar, maar wil je soms net iets meer contrast om helemaal wakker geschud te worden.
Richting het einde gebeurt dat gelukkig nog wel. “No I.D.” met Westside Gunn trekt het geheel wat meer richting hiphop en geeft het album opnieuw een andere kleur, terwijl “I Know That Man” met Earl Sweatshirt donkerder en scherper aanvoelt. Toch blijft Badu altijd het middelpunt. Haar stem, haar timing en haar vreemde kleine observaties zorgen ervoor dat zelfs de meest uiteenlopende samenwerkingen binnen dezelfde wereld blijven passen. Dat maakt ook duidelijk hoe sterk alles is opgebouwd. De nummers voelen niet echt los van elkaar, maar eerder als verschillende kamers in hetzelfde huis.
Met “Black Box” eindigt het album uiteindelijk en dat op een heel mooie manier. De jazzy sfeer en saxofoon van Kamasi Washington geven het nummer bijna iets hemels, terwijl Erykah Badu opnieuw heel rustig en beheerst zingt. Het voelt als een afsluiter die nergens haast mee heeft en gewoon alles nog één keer anders laat samenvallen. Before the World Blows is daardoor vooral een plaat dat je als geheel moet beluisteren. De zang is indrukwekkend, de samenwerkingen voegen echt iets toe en de productie zit vol details die blijven terugkomen. Alleen wordt diezelfde groove soms iets te comfortabel en mochten sommige nummers wat sterker van elkaar verschillen. Toch is het een bijzonder mooie terugkeer, en vooral eentje die bewijst dat Erykah Badu nog altijd moeiteloos haar eigen wereld kan bouwen en je daar zonder veel moeite in kan meeslepen.
Op 13 oktober staat Erykah Badu in de Carré en op 14 oktober in de Bozar.
Erykah Badu: Facebook / Instagram / Website
The Alchemist: Instagram
Ontdek “Crossfade”, ons favoriete nummer van Before The World Blows in onze Plaatje van de Plaat-playlist op Spotify.
