Hoe zwart kan zwart eigenlijk zijn? Behoorlijk zwart, zo blijkt. In 2014 werd namelijk Vantablack ontwikkeld, een materiaal dat zo dicht tegen volledige lichtabsorptie aanzat dat alles wat ermee bedekt werd in een zwart gat lijkt te veranderen. Contouren vielen weg en vormen leken volledig te verdwijnen, waardoor zelfs een driedimensionaal voorwerp voor het oog plots volledig plat werden. Hartstikke toffe ontwikkeling, zeker voor de wetenschap, die er bijvoorbeeld uiterst gevoelige telescopen mee kon verbeteren, maar zoals dat wel vaker gaat met mooie uitvindingen kwam ook hier het kapitalisme om de hoek kijken. In 2016 wist de Brits-Indiase kunstenaar Anish Kapoor namelijk de exclusieve artistieke gebruiksrechten op Vantablack te bemachtigen, waardoor andere kunstenaars er niet langer mee aan de slag mochten. Gelukkig kocht Kapoor niet letterlijk de kleur zwart op, want anders hadden we dit weekend toch een serieus probleem gehad. In het Nijmeegse Doornroosje vond namelijk opnieuw Soulcrusher plaats, een tweedaags festival waar alles draait om de donkerste uithoeken van de muziekwereld. En daar was de kleur zwart toch wel een thema dat op de eerste dag in alle facetten zichtbaar was.
Zwarte shirts, zwarte lange haren, zwarte muziek en het zag er zelfs zwart van het volk toen we de laatste noten van opener Mourir nog probeerden mee te pikken, dus die moesten we helaas overslaan. We begonnen onze eerste dag dan een deur verder bij de main stage, waar Dystopia aan zijn set begon. Op het eerste gezicht een vrij generieke blackmetalband, die riffs lanceerde die we voor ons gevoel al honderd keer voorbij hadden horen komen. Niks speciaals dus. Toch bleven we nog even kijken en zo kwam er halverwege ineens een trompet om de hoek kijken. We wisten al dat de groep bekendstond om het gebruik van blaasinstrumenten, maar hadden niet verwacht dat er ook daadwerkelijk eentje live op de bühne zou verschijnen. Daar kreeg het een beetje hetzelfde effect als de dwarsfluit bij SPEED of de saxofoon bij Rivers of Nihil. Op papier een behoorlijk vreemde combinatie, maar in de praktijk werkte het verrassend goed. Maar goed ook, want zonder die trompet was Dystopia voor ons toch vooral een vrij fletse start van het festival geweest.
Welke band maakte wel indruk? Bianca! Nee, niet de Nederlands-Limburgse zangeres van weleer, maar de blackmetalband van Italiaanse bodem. Ook hier kregen we een flinke portie zwartgalligheid voorgeschoteld en dat ging ook zeker niet de laatste keer van het weekend zijn, maar Bianca wist zich vooral dankzij de zang toch behoorlijk te onderscheiden van de rest. De frontvrouw, die door het leven gaat als β, schakelde tijdens tracks als “Todestrieb” en “Resonance” namelijk moeiteloos tussen haast serene zanglijnen en een stemgeluid waarmee ze zonder al te veel moeite een muur omver had kunnen brullen. En dat voor iemand die qua lengte amper boven de microfoonstandaard uitkwam. Weer eens een bevestiging dat lengte er niet toe doet, maar vooral wat je ermee doet. En in geval van β was dat kneiterhard brullen.
Bij Rotten Sound ging het er vervolgens minstens even bruut aan toe, al gooiden de Finnen het muzikaal over een compleet andere boeg. Geen black metal dit keer, maar grindcore die met de kracht van duizend paarden doorheen de speakers blies. Het viertal ramde er in een moordend tempo op los, waarbij vooral de eindeloze reeks blastbeats behoorlijk wat indruk maakte. Tussendoor nam frontman Keijo Niinimaa nog even de tijd om de dader daarvan, de nieuwe drummer Patrik Fält, voor te stellen. Althans, dat hebben we achteraf even moeten opzoeken, want van de naam konden we door de Finse tongval werkelijk geen chocola maken. Gelukkig sprak het drumwerk van Fält een stuk duidelijkere taal, want de beste man sloeg zijn drumstel zowat aan diggelen. Ook de rest van de band deed vrolijk mee aan de muzikale sloopwerken, met “Decay” als groots klapstuk. Wat een heerlijk brute bak herrie was dat zeg!
We hadden het bij onze alinea over Bianca voornamelijk over de zangeres, maar ook de leden om haar heen konden een aardig potje herrie maken. En traag ging dat allesbehalve. We werden er haast al moe van toen we naar het vlugge vingerwerk van de gitarist en het razendsnelle drumwerk stonden te kijken, maar naar het schijnt hadden de twee nog energie genoeg over om even later met Patristic opnieuw het podium op te kruipen. Bianca 2.0 dus, al was het verschil behoorlijk groot. Geen vrouwelijke zangeres achter de mic, maar een frontman die met zijn gitzwarte screams de boel nog een stukje zwarter maakte. Want waar het podium continu volledig rood kleurde, kwam de muziek het dichtst bij de Vantablack uit de intro. Muzikaal bouwde de groep zijn set op rond het thema van de ondergang van het Romeinse Rijk en de opkomst van het christendom, al moest je behoorlijk je best doen om daar tussen al het gitaargeweld en de onophoudelijke blastbeats nog iets van mee te krijgen. Mocht het zo nu en dan een tandje minder van ons? Zeker, want ondanks dat de tempowisselingen het wat opbraken, bleef het geheel voor ons toch wat te veel in dezelfde gitzwarte intensiteit hangen.
Na al dat Italiaanse geweld over het Romeinse Rijk was het tijd om een stukje noordelijker te trekken, want met Misþyrming kregen we vervolgens een portie IJslandse black metal voorgeschoteld. Al begon dat niet bepaald vlekkeloos. Vooral in het begin van de set liet het geluid behoorlijk te wensen over, waardoor de gitaren niet altijd even goed uit de verf kwamen. En precies daar zit juist de kracht van deze band. Dat herstelde zich gaandeweg en deze halve vikingen gingen vervolgens moeiteloos door hun set. Wel met schuim in de mondhoeken, want aan agressie ontbrak het de IJslanders geen moment. Vooral tijdens “Orgia” kwam die agressie goed naar voren, want Misþyrming ging er met een behoorlijke dosis muzikaal geweld tegenaan. Wel was hier ook een mooi contrast zichtbaar, want wanneer je net dacht dat de band een versnelling hoger ging, trok de band juist de melodische kaart. Nog altijd intens, maar net genoeg gelaagd om het interessant te maken.
Er waren eigenlijk twee bands waarvoor we op voorhand al hadden besloten dat we absoluut naar Soulcrusher moesten afzakken. De ene komt straks nog aan bod, maar de andere stond na Misþyrming op het programma: EYES! En wat waren we blij dat we daarvoor naar Nijmegen waren gereden. De Denen trapten af met “Congratulations!” en dat was meteen ook de waanzinsgraadmeter van de rest van het optreden, want vanaf dat moment ging het gaspedaal geen seconde meer omhoog en kregen we een behoorlijk enthousiaste moshpit als gevolg. Vooral frontman Victor Kaas speelde daar een belangrijke rol in, want die had het publiek met het grootste gemak om zijn vinger gewonden. Veel aansporing had de beste man niet nodig om de boel in beweging te krijgen, al hielpen de groovende riffs die zijn bandgenoten tijdens passages van “Money Mouth”, “Beelzebub, the Hypocrite” en “Save Face on a Regular Basis” lanceerden daar natuurlijk ook flink bij. Hier en daar was wel wat vermoeidheid hoorbaar. Dat kwam het meest tot uiting in de grunts van Kaas, die niet altijd even goed uit de verf kwamen. Dat mocht de pret echter niet drukken, want de energie spatte er nog altijd vanaf en ook de moshpit bleef gewoon op volle toeren draaien. EYES maakte onze hoge verwachtingen, zelfs met een vermoeide indruk, dubbel en dwars waar en aan de reactie achteraf van het publiek te merken, waren we daarin zeker niet de enigen.
Er kan veel veranderen in een jaar. Of in een halfjaar zelfs, zo bleek bij Warning. Toen we de Britten in april op Roadburn zagen, waren we namelijk behoorlijk onder de indruk van hun optreden. De groep had op dat moment net zijn eerste nieuwe muziek in twintig jaar uitgebracht, maar het bijbehorende album Rituals of Shame moest nog verschijnen. Inmiddels ligt die plaat sinds juni in de rekken en kregen we op Soulcrusher opnieuw de kans om Warning aan het werk te zien, maar dat was toch een iets andere ervaring dan begin dit jaar. Waar de groep op Roadburn met zijn slepende doommetal behoorlijk wist te overtuigen, vormde het nu vooral een iets te aanwezig rustpunt tussen al het muzikale geweld. Waar de rest van de groepen met hun kunsten zo geflitst zouden worden door ome agent, speelden de Britten met de snelheid van een zandloper. Alles ging op een slakkengangetje en frontman Patrick Walker gooide daar met zijn melancholische zang een flinke schep ellende bovenop deed, waardoor het geheel behoorlijk zwaar op de maag lag, maar voor de oren toch net iets te licht uitviel om iedereen echt bij de les te houden. Dat was ook in de zaal te merken, want naarmate het optreden vorderde, zagen we steeds meer mensen vertrekken. Niet dat Warning slecht speelde, maar waar de Britten ons op Roadburn nog van begin tot eind wisten te boeien, lukte dat op Soulcrusher toch een heel stuk minder.
Bij EYES vertelden we al dat er twee bands waren waarvoor we speciaal naar Nijmegen waren afgezakt. De eerste had onze verwachtingen inmiddels dubbel en dwars waargemaakt, maar de tweede moest toen nog komen. Om klokslag kwart voor elf was het dan eindelijk zover en mochten we met Nails onze tweede op voorhand grote favoriet van de dag verwelkomen. Luid, luider, luidst. Dat was het motto van de Amerikanen en de geluidsman die ze hadden meegebracht, want bij momenten leek het wel alsof er tweehonderd decibel door de zaal knetterde. Nu zijn we wel wat gewend en hebben we standaard oordoppen in, maar ditmaal waren we dubbel zo blij dat we die dingen bij ons hadden. Zelfs met die dingen in onze oren kwam het geluid nog keihard binnen. Dat begon al bij opener “I Will Not Follow”. De track maakte ons vanaf de eerste seconden duidelijk dat het drietal onze trommelvliezen nog flink op de proef ging stellen. Met “Wide Open Wound” en “God’s Cold Hands” werd voor ons gevoel de volumeknop nog een stukje verder opengedraaid en het leek wel alsof die knop in directe verbinding stond met de moshpit, want ook daar ging het er met iedere draai een stukje heftiger aan toe. Het was op de vloer slopen of gesloopt worden en gaandeweg kozen steeds meer mensen voor dat eerste, waardoor het slagveld alleen maar groter werd.
Dat frontman Todd Jones überhaupt nog stembanden heeft, mag trouwens een klein wonder heten. Tijdens “I Can’t Turn It Off” en de twee nieuwe nummers “Dollar Bin Generation” en “Fear Based Life”, die netjes achter elkaar werden gespeeld, brulde de Amerikaan erop los alsof zijn leven ervan afhing. En wie dacht dat hij tussen de nummers door eindelijk eens op een normaal volume zou praten, had het mis. Zelfs zijn bindteksten kwamen er op standje burenruzie uit, al waren de woorden een stuk liever dan het volume deed vermoeden. Na zowat ieder nummer volgde namelijk wel een bedankje of een liefdesverklaring aan het publiek. Jones bleef maar roepen hoeveel hij van iedereen hield en hoe dankbaar hij was dat we allemaal waren komen opdagen, met hier en daar een beetje extra speeksel als een soort natte kus richting de eerste rijen. Nog nooit werden we zo liefdevol toegeschreeuwd, om vervolgens tijdens nummers als “Life Is a Death Sentence” en “You Will Never Be One of Us” weer de volle laag te krijgen.
Met “Suffering Soul” en “Unsilent Death” gooide Nails er richting het einde nog een laatste schep bovenop. Vooral die laatste was een mooie samenvatting van het afgelopen uur: veel herrie, nog meer agressie en een moshpit die maar niet tot bedaren wilde komen. Het sloeg met de afsluiter de homerun die we op voorhand al zagen aankomen en het was een meer dan waardig einde van onze eerste festivaldag dat zelfs Vantablack niet had kunnen absorberen. Eat that, Kapoor!
