Soms laat succes zich niet verklaren. Zach Bryan mag je tot die categorie rekenen. Op zijn negenentwintigste telt hij al vijf albums, een leven dat in overdrive lijkt te staan en een carrière die zich sneller ontvouwt dan hijzelf kan bijhouden. Zo presenteert hij nu plaat nummer zes. Noem hem gerust een paradox: hij laat stadions vollopen in een mum van tijd, maar weigert zich te gedragen als een superster. Wat begon als ruwe liedjes, opgenomen in kazernes en slaapkamers tijdens zijn tijd bij de Amerikaanse Navy, groeide uit tot een oeuvre met een uitgesproken persoonlijke ondertoon dat de tijdsgeest feilloos weet te vangen. Albums als DeAnn, The Great American Bar Scene en vooral het uitwaaierende American Heartbreak vestigden Bryan als chroniqueur van een Amerika dat dat zelden in hoofdletters spreekt. Zijn stem, altijd schor, breekbaar, soms bijna onverzorgd, werd het handelsmerk van verhalen over verlies, twijfel en morele onrust. Elke plaat leek als een momentopname van iemand die sneller leeft dan hij kan verwerken. Die spanning vormt nog meer dan ooit de ruggengraat van zijn nieuwste werk.
With Heaven On Top is helemaal geen afgerond statement, maar een intiem dagboek dat zich uitstrekt over tachtig minuten en vijfentwintig tracks. Wat opvalt is de bewuste keuze om alle songs klein te houden met akoestische gitaren die soms meer hout dan snaar laten horen. Ook de productie benadrukt die kantjes liever dan ze glad te strijken. Thematisch draait alles om beweging – geografisch, emotioneel, moreel. Bryan zingt over wegen die nergens eindigen, over honger die meer is dan eetlust, over de angst dat herinneringen sneller verdwijnen dan je ze kunt vastgrijpen. De eerder genoemde paradox treedt wederom naar voor bij de sfeer; warm en onrustig als zonlicht op asfalt, maar met schaduwen die langer worden naarmate de dag vordert.
Dat gevoel van onafheid is geen toeval. Bryan schreef, nam op en produceerde het album grotendeels zelf in Tulsa, Oklahoma, ver weg van de gepolijste studio’s in country walhalla, Nashville. Zelf omschrijft hij het opnameproces als ‘het hele album opnemen door een sok’, een beeld dat perfect past bij de beklemmende nabijheid van de songs. With Heaven On Top ontstond in een periode waarin Bryans leven versneld raakte: wereldwijde tours, relaties en breuken, en de constante spanning tussen privéleven en de publieke spotlights. De plaat klinkt als een reactie daarop. Wie de media rond hem met een half oog gevolgd heeft zal links en rechts in de teksten horen waarover hij zingt. Het draagt bij tot de authenticiteit die hij uitstraalt.
Zoals we ondertussen reeds gewoon zijn van Bryan opent de plaat niet met een anthem, maar met een gesproken gedicht. “Down, Down, Stream”, een poëtische bespiegeling over tijd die voorbijglijdt voor je ervan kunt drinken, zet de toon en onderstreept het thema; het is een uitnodiging tot luisteren, geen statement van macht. Die ingetogen benadering zet zich voort in nummers als “Runny Eggs”, waar hij met speelse observaties zoals stierenrennen in Pamplona, eenzaam ontbijten in woestijndiners, een groter thema aansnijdt: onderweg zijn als levenshouding. De humor werkt ontwapenend, maar maskeert een diepgewortelde existentiële twijfel. Beweging is een noodzaak, geen vorm van vrijheid.
“Appetite” lijkt gemaakt voor de grote podia en vormt een van de emotionele spilpunten van het album. Het leunt tegen countryrock aan, met een rusteloze drive die perfect aansluit bij de tekst. Bryan zingt over mislukkingen op kleine podia en over de vraag of hij zijn eigen tekortkomingen zou willen doorgeven aan kinderen die nog niet bestaan. De refreinregel; ‘I work myself up an appetite’ functioneert als metafoor voor een leven dat zichzelf voortdurend opjaagt. Het legt weer een van de innerlijke gevechten bloot: honger wordt ambitie, maar ook zelfdestructie.
De confrontatie wordt niet geschuwd. “DeAnn’s Denim”, een eerbetoon aan Bryans overleden moeder, gebruikt alledaagse beelden om te tonen hoe familiegeschiedenis zich vastzet in stof en verwachting. Aan de andere kant van het emotionele spectrum staat “Skin”, een bijtende song waarin Bryan relationele breuklijnen met chirurgische precisie blootlegt. Het is zijn versie over de publieke breuk met Brianna LaPaglia. Zinnen over het wegsnijden van oude tatoeages en gedeeld bloed laten hem van zijn rauwste kant horen. Toch voelt de woede nooit gratuit; ze is herkenbaar en voelt echt aan.
Met “Bad News” waagt Bryan zich aan maatschappelijk commentaar, zij het zonder slogans of partijpolitiek. Hij schetst een verdeeld Amerika, maar doet dat vanuit de liefde voor zijn land eerder dan veroordeling. Waar artiesten graag met het vingertje wijzen verschuilt hij de kracht in zijn nuance: het vraagt om context, om luisteren in plaats van reageren. Dat sluit naadloos aan bij de bredere esthetiek van het album, dat zich verzet tegen hapklare conclusies. Ook muzikaal blijft Bryan hier trouw aan zijn hybride stijl, waarin folk, traditionele country en heartland rock moeiteloos in elkaar overvloeien. Het is een absoluut hoogtepunt van With Heaven On Top, waar hij een plaatsje tussen Dylan en Springsteen claimt.
Wat With Heaven On Top onderscheidt binnen Bryans discografie is niet zozeer vernieuwing, maar verfijning. Waar American Heartbreak soms nog bezweek onder zijn eigen overvloed, voelt deze plaat consistenter aan, ondanks de lengte. De productie laat ruimte voor ademhaling; stiltes zijn even betekenisvol als noten. Bryan bewijst opnieuw dat hij geen behoefte heeft aan Nashville-glitter om groots te klinken. Zijn geluid is inmiddels zo herkenbaar dat een enkele gitaar en stem volstaan om een ruimte stil te krijgen. With Heaven On Top is geen album dat je consumeert; je laat je meeslepen en onderdompelen in de wereld van Zach Bryan. De sterkte ligt in de compromisloze eerlijkheid en de bereidheid om onafheid te omarmen. Dit album bevestigt zijn plaats als een van de meest intrigerende stemmen van zijn generatie: een artiest die schrijft terwijl hij beweegt, en die geen vrede belooft, maar wel richting.
Zach Bryan staat op dinsdag 9 juni in het Philips Stadion in Eindhoven. Tickets zijn hier te verkrijgen.
Ontdek “Bad News”, ons favoriete nummer van With Heaven on Topin onze Plaatje van de Plaat-playlist op Spotify.
