Wist je dat er op de Escola Superior de Música de Catalunya slechts één student per academiejaar wordt toegelaten om de flamenco-opleiding te volgen? In 2014 was die eer weggelegd voor de 21-jarige Rosalía Vila Tobella en dat was op zich de normale gang van zaken. Alleen had niemand toen durven voorspellen dat er een van de grootste visionaire artiesten van deze eeuw rondliep in Barcelona. Het verhaaltje wordt eigenlijk nog straffer als je weet dat vier jaar later El Mar Querer verscheen als eindproject van diezelfde studente. Het fenomeen ROSALÍA was geboren, want al snel werd duidelijk dat dit niet zomaar een zangeres was. In de warboel die het woord kunst samenvat, lopen vanzelfsprekend duizenden verschillende takjes. Die lopen al eeuwen zoals ze lopen, totdat de Spaanse zich daar vragen bij begon te stellen. Wat als de grenzen van alles dat we gewoon zijn, nu eens worden hertekend?
Flamenco kwam plots dichter dan ooit bij pop, pop vond dan weer een nieuwe vorm van experiment door buiten de lijntjes van het muzikale te treden. Dat alles kwam, samen met de steeds groter wordende populariteit van ROSALÍA, op magistrale wijze samen in MOTOMAMI en diens bijbehorende tour. Het album herschudde niet alleen nog maar eens alle kaarten zoals we ze kenden, maar verscheurde ze en plakte ze in verschillende vormen en maten terug aan elkaar. Tot op het podium werd duidelijk dat de Barcelonese de wereld, de muziek en de kunst tout court op een andere manier ziet. De Rosalía Vila Tobella die jaren geleden werd gekroond tot uitverkorene om te gaan studeren aan het ESMC was plots de wereldster waarvan de wereld niet wist dat die ze nodig had.
Maar een wereld zoals die waarin we vandaag leven, waar alles permanent anders en beter moet, waarin hypes en TikTok het voor het zeggen hebben en zéker het poplandschap elke vijf minuten teert op een andere tak… hoe kan je daarin nog opvallen? Dat is althans een vraag die wij ons zouden stellen mochten we in haar schoenen staan, maar bij ROSALÍA was die gedachte zelfs nooit een optie. Ze wist al welk verhaal ze wilde vertellen zonder erover te moeten nadenken: dat van de vrouw. In tegenstelling tot de verhalen die vele mannelijke hoofdpersonages ondergaan, is dat van de vrouw veel genuanceerder. Ze zoekt, naar betekenis, liefde en bestaansrecht. Ze verliest, de hoop, de zin en richting. En ze vindt, de rust, het doel en het geluk. In LUX brengt de Spaanse dat verhaal op een manier die niemand haar ooit voor deed. Opnieuw hertekende ze de grenzen van de pop, om te beginnen door in dat hele verhaal de link met geloof zwaarder te laten doorschemeren, en in het verlengde daarvan in bijna elk nummer een verwijzing te leggen naar de hagiografie van een vrouwelijke heilige.
ROSALÍA trekt die lijn zelfs zo ver door, dat ze op LUX in maar liefst veertien(!) verschillende talen zingt. En dat staat dan weer symbool voor het feit dat de Spaanse, zoals gezegd, veel meer een artieste is dan zomaar een zangeres. ‘De muziek was een excuus om aan de teksten te werken’, sprak ze op voorhand, doelend op het feit dat ze simpelweg vooral wilde leren over al die culturen, en hoe vrouwen daarin in het leven stonden. Ongeveer drie jaar lang liet ROSALÍA zich onderdompelen in de wereld, begeleid door verschillende tolken en leraars, om zo uit te komen bij het London Symphony Orchestra. Opnieuw: ze gaat vérder dan de muziek. Rosalía Vila Tobella maakte van haar vierde album een film van het leven, maar dan zonder beeld. Eentje verteld in talen waar we op bijna geen enkel moment ook maar één woord van verstaan, maar waarin we haar wel altijd begrijpen. LUX is universeel. LUX is het licht dat de wereld nodig heeft in de duisternis.
Met meer dan achttien nummers en meer dan een uur op de klok is de nieuwste creatie van ROSALÍA voor alle duidelijkheid niet zomaar een album dat je ergens tussendoor kan luisteren. LUX werd een verhaal dat je van de eerste tot de laatste noot moet beleven en nog het liefst van al in absolute duisternis. ‘When was the last time you were in complete darkness? Sometimes being in complete darkness is the best way to find the light.’ was de boodschap die aan alle listening events vooraf ging alvorens de pianotoetsen van “Sexo, Violencia y Llantas” een vorm van melancholie in je borst aanwakkerden die je al lang niet meer had ervaren. De existentiële vraag – wie kan er leven in deze wereld? – zorgt voor hoop in de chaos en eenmaal de elektronische bombast erbij komt ook voor tranen in de ogen. Een overweldigende vorm van existentie zorgt voor een toets van gelukzaligheid. ‘Ik ben geen heilige, maar ik ben gezegend dat ik mag bestaan’, zingt ze vrij vertaald in “Reliquia”. ROSALÍA geeft zich helemaal bloot, totdat ze een relikwie van de wereld wordt en zo letterlijk openbreekt.
Hoe langer ze leeft, hoe meer ze er onbewust voor overheeft. ‘Through my body, you can see the light’, glinstert ze intens in “Divinize”. En dan is het op. Hoe meer ze zich blootgeeft, hoe meer haar lichaam breekt als “Porcelana”. Van Spaans-Catalaanse flamenco-reggeaton die de meest duistere kanten van het spectrum opzoekt, tot de Japanse sterkte die ze vindt in een zoektocht naar meer. Enter geloof en liefde, die in de tweede akte van LUX alsmaar nadrukkelijker naar voren komen. “Mio Cristo Piange Diamanti” is van een Italiaanse pracht waar elke Disney-film ooit enkel en alleen maar jaloers op kan zijn; zo klein en tegelijkertijd zo overweldigend. ‘That’s gonna be the energy’, grapt ze zelfs helemaal op het einde. Dat enige single “Berghain” net de naam van een Berlijnse technoclub draagt, bevestigt eigenlijk nog maar eens dat ROSALÍA met geen enkele grens rekening houdt. Dit is techno met een symfonisch orkest. En mede dankzij Björk en Yves Tumor pure chaos in het licht. Of om het met de woorden van die eerste te zeggen: ‘This is divine intervention’.
Het geloof in de liefde vervaagt door de emotionele terrorist die de inspiratie vormde voor “La Perla”, maar daardoor openen zich er ook nieuwe deuren. In de leegte vindt ROSALÍA steeds meer de weg naar een hogere kracht, die haar uiteindelijk ironisch genoeg terugbrengt naar… de liefde. “La Yugular” vormt daar als middelpunt van de plaat een van de meest prachtige verwoordingen ooit gemaakt in. Terwijl het nummer blijft aanzwellen, blijft de zangeres de allergrootste dingen ter wereld in het kleine laten passen en omgekeerd, om zo te bewijzen dat zij in de liefde past, en de liefde in haar. De Spaanse wil meer dan zeven hemels. Zij wil bestaan en voelen. “Focu ‘Ranni” bezorgt haar daarin de Siciliaanse vrijheid, “Sauvignon Blanc” brengt haar dan weer dichter bij zichzelf. En dat is precies waar LUX uiteindelijk wil dat je uitkomt. In het Frans omarmt ze op de overgang van de derde naar vierde akte de persoon die ze is geworden
Via het Mandarijn en Hebreeuws in “Novia Robot” vraagt ze in “La Rumba del Perdon” om vergiffenis, en zo begint LUX pas echt te blinken in de duisternis. ROSALÍA’s leven loopt op z’n eind, waardoor de herinneringen een alsmaar grotere rol beginnen te spelen. “Memoria” zorgt door zijn intimiteit nog maar eens voor een prachtige vorm van kippenvel, waarna de zangeres stilletjes aan van ons wegdrijft op “Magnolias”. De klokken luiden, de bloemen vallen in stilte neer op haar lichaam – en dat op zo’n rustgevende en gelukzalige manier dat die melancholie die je in het eerste nummer zo overviel goud begint te kleuren. De luisterervaring die LUX is wordt dankzij dit nummer op magistrale wijze gecompleteerd, waardoor je je als het ware verlicht voelt. Bijna als ware het een misviering, waarin je je bekeert tot een prachtige religie en ROSALÍA zichzelf tot godin heeft gekroond. Niet bewust, maar gewoon door zichzelf te zijn en haar leven te leven. Zij is het licht in de duisternis. Wij zijn het licht in de duisternis. In onze duisternis. Want als diamanten worden gemaakt onder druk, waarom schitteren we dan niet allemaal?
LUX verscheen via Columbia Records en telt op de fysieke versie achttien nummers. Op de digitale versie ontbreken “Focu ‘Ranni”, “Jeanne” en “Novia Robot”.
Facebook / Instagram / Website
Ontdek “La Yugular”, ons favoriete nummer van LUX, in onze Plaatje van de Plaat-playlist op Spotify.
