The Chills zijn dood, lang leve The Chills? Met hun nieuwe album Spring Board: The Early Unrecorded Songs krijgen we de Nieuw-Zeelandse band helaas niet terug, maar het is wel een mooie, postume aanvulling op hun discografie. ‘Meesterbrein’ Martin Phillipps bewerkte zijn eerdere, onuitgebrachte nummers uit de jaren 80 en 90. Helaas heeft hij de release zelf niet meer mogen meemaken, want hij overleed vorige zomer.
The Chills is een welhaast tijdloze band met een zeer trouwe fanbase, maar hij werd wereldwijd helaas zwaar ondergewaardeerd. Het albumdebuut kwam in 1986 met Kaleidoscope World, gevolgd door Brave Words (1987), Submarine Bells (1990) en Soft Bomb (1992). Dit kwartet zou uiteindelijk het commerciële hoogtepunt blijken. Waar de ietwat vergelijkbare band R.E.M. wel doorstootte naar wereldwijde roem, bleef The Chills steken in ‘slechts’ artistieke waardering. De groep wisselde meer dan twintigmaal van samenstelling, met Phillipps als enige constante factor.
Er was ook een periode van broodnodige rust, waarna The Chills verrassend sterk terugkeerde met Silver Bullets (2015) en Snowbound (2018). Phillipps had zijn sound van de jaren 80 en 90 bestendig gemaakt voor de nieuwe eeuw. De nummers waren beter gearrangeerd en geproduceerd. Vaak met meer orkestrale toevoegingen, waardoor ze ook iets zwaarder klonken. In de ‘trilogie van de terugkomst’ werd Scatterbrain (2021) het artistieke hoogtepunt. Het zou ook Phillipps’ laatste album worden. Hij overleed op 28 juli 2024, waarbij hij net de 61 lentes aantikte. Niet oud, maar veel meer dan de dokters hem hadden gegeven, toen bij hem hepatitis C werd geconstateerd. Een dodelijke combinatie met zijn zware drugsgebruik. Het is aangrijpend en openhartig verbeeld in de documentaire The Chills: The Triumph and Tragedy of Martin Phillipps (2019).
Het bereiken van zijn zestigste levensjaar voelde voor Martin Phillipps als een mijlpaal. Hij leefde nog en The Chills werden nog steeds geadoreerd door de fans van het eerste uur. Ze hadden er zelfs een nieuwe, jonge fanbase bij gekregen. Het gaf hem rust én het maakte hem nostalgisch. Phillipps begon oude tapes uit de beginjaren op te graven: demo’s, aanzetten tot songs en nummers die welhaast klaar waren. Phillipps als jonge twintiger met alle dromen en ideeën in de jaren 80, in Dunedin, een stad op het Zuidereiland van Nieuw-Zeeland. Wat begon met het opgraven van de demo’s, heeft uiteindelijk geleid tot het postume The Chillsalbum Spring Board: The Early Unrecorded Songs, met maar liefs twintig nieuwe ‘oude’ liedjes. ‘Een hele karwei’, zoals Phillipps zelf zei. ‘Alles moest in meer of mindere mate worden herschreven. Sommige songs waren slechts vage herinneringen, onvolledig, of pas tot bloei gekomen tijdens de opnames.’ Sommige nummers zijn als origineel overigens al eens uitgebracht op de Secret Box: The Chills’ Rarities, 1980–2000 (2001).
De muziek op Spring Board is ingespeeld door de laatste bezetting op Scatterbrain. Daarnaast zijn er gastbijdrages van onder andere de landgenoten Neil Finn (Split Enz, Crowded House), Elroy Finn, Hollie Fullbrook (Tiny Ruins) en producer Greg Haver (Manic Street Preachers). De grote vraag is natuurlijk: Voegen deze ‘Early Songs’ iets toe aan het repertoire van The Chills? En voor wie zijn ze interessant: voor ‘oude’ fans, de ‘nieuwe’ fans of voor álle muziekliefhebbers? Daarvoor plaatsen we Spring Board naast de oude singles als “Rolling Moon” (1982) en “Pink Frost” (1984). Dan valt al snel op dat de early songs op Spring Board technisch beter klinken. De sound is frisser, frivoler en zuiverder. Met dank aan de ervaring van de band, en aan producer Greg Haver. De lagen zijn beter te horen, de arrangementen klinken verfijnder. Met name de heldere, open gitaren en de tweede stem van Erica Scally spatten er nu af. Ook de stem van Martin Phillipps lijkt uit de mist te zijn getrokken, hoewel ook nu blijkt dat hij niet de allerbeste zanger was. De opfrisbeurt heeft zeker geloond: songs uit de vorige eeuw, in een productiejasje van nu. En die frisse laag gun je stiekem ook de oude prachtige singles als “House with a Hundred Rooms” (1987) of “Wet Blanket” (1988).
Met de twintig vroege nummers wordt een goed beeld geschetst van de ontwikkeling van de band. Zo staan er enkele experimenten op die je niet snel op een reguliere plaat zou verwachten: de donkere postpunk van “Since You Left Me”, het onheilspellende “Lion Tamer” of het uptempo “Such Self Pity”. Die laatste wordt aangedreven door een orgel zoals in de jaren 60-70 populair was. Maar verreweg de meeste songs passen binnen wat we al van de band kennen. Zo vallen ook nu de kenmerkende tongue-in-cheek teksten op, zoals in “Lion Tamer”: ‘I’m chained to an amazing lion / I’ve long since thrown away the key / Though the chain is silver in my hands / Only lion tamers understand’. The Chills zijn in sommige nummers nog op een zoektocht naar de juiste liedstructuren. “Juicy Creaming Soda” bestaat welhaast uit een aantal songs binnen de song. Nummers zoals “Stay Longer” zijn juist op weg naar de “Heavenly Pop Hit” (1990). Ook zijn de ogenschijnlijk kinderlijke liedjes hier weer te horen. Zo mag het bekende kinderorgeltje weer losgaan op “Steel Skies”.
Maar pas op! Het is vaak niet wat het lijkt. Martin Phillipps speelt graag de kaart ‘vrolijk arrangement – zware tekst’, zoals het opgewekte koortje dat doodleuk ‘I don’t want to live forever’ zingt in het gelijknamige nummer. En wat heeft Phillipps ermee bedoeld om juist dát nummer als slotsong te kiezen voor zijn aller-allerlaatste album ooit? En als we ons toch dingen afvragen: Waarom is “If This World Was Made For Me” als promosingle gekozen? Met de kennis van nu, na een bewogen leven van Martin Phillipps als frontman van The Chills, lijkt hij hiermee een boodschap mee te willen geven. Aan ons, stervelingen, gedestilleerd uit zijn eigen leven dat hij vroeg moest verlaten, maar waaruit gelukkig een prachtig oeuvre overblijft: ‘Just know I don’t belong / Like I’ve just sung a downbeat song / and I should feel right but feel all wrong / Like I’ve lived all alone, all along / (…) / We would unlock minds and set them free / And we’d all try hard to keep things real / Like open up our hearts and say exactly how we feel’.
Spring Board: The Early Unrecorded Songs is een mooi tijdsbeeld geworden van een band die zocht naar zijn vorm en identiteit. Met een jeugdige frisheid werd de soms donkere wereld tegemoet getreden. The Chills kregen terecht veel artistieke waardering. Groot commercieel succes bleef echter uit. En het zou wel heel cynisch zijn als dat commerciële succes er met dit postume album opeens wél zou komen. Nee, Spring Board: The Early Unrecorded Songs is een musthave voor de fans, maar zeker ook voor de fijnproever van heerlijke indiemuziek. Als late kennismaking met The Chills’ catalogus, maar ook als een plaat die geheel op zichzelf kan staan.
Facebook / Instagram / Website
Ontdek “If This World Was Made For Me”, ons favoriete nummer van Spring Board: The Early Unrecorded Songs, in onze Plaatje van de Plaat-playlist op Spotify.
