‘‘t leven, ’t is voor de voorut, moa me ne stap achterut, e je ’n veel breder zicht’: het is een gedachte die mooi samenvat waar Waterlanders om draait. Op haar tweede album neemt bvba Vandamme geregeld de tijd om stil te staan bij wat onderweg verloren gaat, wat blijft hangen en wat nog komen moet. Dat doet het West-Vlaamse kwintet sinds 2023 met een combinatie van folk en kleinkunst (Willem Vermandere is nooit ver weg) die dicht bij het dagelijkse leven blijft. Geen grote gebaren of zwaar aangezette boodschappen, wel liedjes die vertrekken vanuit herkenbare situaties en gevoelens.
Na het debuut Alabadine uit 2024 zet bvba Vandamme met Waterlanders een volgende stap richting een steeds herkenbaarder, eigen geluid. Op deze tweede plaat vormt de zee de rode draad. Eb en vloed worden metaforen voor het leven zelf. Het album kwam bovendien op een andere manier tot stand. Waar veel nummers op het debuut al jarenlang meegedragen werden, moest de groep deze keer van nul beginnen. Er werd gezocht, geprobeerd en af en toe wat gewroet, om het in West-Vlaamse termen te houden. De opnames vonden verspreid plaats tijdens verschillende avonden in het najaar, waardoor de plaat langzaam vorm kreeg. Naast zanger Sam Vandamme, kregen ook de andere muzikanten meer ruimte om de nummers mee vorm te geven.
Die aanpak wordt meteen duidelijk op opener “Ebbe”. Tokkelende snaren zet de deur open, waarna accordeon en viool voor een warme, huiselijke sfeer zorgen. Die warmte krijgt een andere kleur in “In de kelle”, een nummer dat meteen wat meer schwung heeft, alsof je een gezellige kroeg binnenwandelt waar net een volksfeest is losgebarsten. ‘Ier in de kelle is et goed’, klinkt het. Wie nog twijfelde, weet nu dat dit een West-Vlaamse plaat in hart en nieren is. Daarna schuift “’t Ende van de rit” het licht even opzij. ‘Elk droagt zin eigen krus, ’t droai virkant in min kop’: het zijn zinsneden die blijven hangen omdat ze zo herkenbaar zijn. Toch blijft er altijd hoop in de muziek zitten, want ‘we groaken der wel ip et ende van de rit’.
Met “Ik zie joe geirn” toont de band een andere kant van zichzelf. De teksten zijn hier op hun puurst: helder, eerlijk en zonder omwegen. Het nummer bloeit open met elk refrein, om uiteindelijk a capella te eindigen: een spanningsboog die je alleen maar kan bewonderen. De liefde wordt hier beschreven zoals ze is: eenvoudig, teder, soms een tikje grappig, wanneer ze vergeleken wordt met ‘beuter ip min stutn’. Het West Vlaams blijkt opnieuw de ideale taal voor die combinatie van warmte en humor. “Oak were zi” fungeert dan weer als een korte vertelling, een interlude bijna, waarin iemand de balans opmaakt en goede voornemens maakt. Een klein nummer, maar precies daardoor zo charmant.
In “Oegst” komt de virtuositeit van de band volledig naar boven. ‘Kom zoai jun woorden in de wind en wroet totdaj joen plekke vindt’: het leven is spartelen, vallen en opstaan. Dat mag hier allemaal klinken met melodieën die je zo op een West-Vlaamse akker neerzetten, zon op je gezicht, wind in je haar. Het nummer opent en sluit met instrumentale stukken die voelen als uitwaaien. En dan is er “Olles Vergoat”, misschien wel het meest plezierige nummer van de plaat. Tekstueel heerlijk relativerend, vol herkenbare situaties en zinnen die je meteen wil meezingen. Dit is een luisterplaat die niet zwaar op de maag ligt, maar wel met vakmanschap is gemaakt.
Het titelnummer “Waterlanders” vormt het emotionele hart van dit werkstuk. Wat doe je met verdriet? Soms moet je het gewoon laten stromen. Geen West-Vlaamse ingetogenheid, maar emoties durven tonen. Het is folk met een hedendaagse twist: open en zonder schaamte. Afsluiter “Vloed” is dan weer mysterieus en ingetogen in het begin, om daarna open te bloeien tot een melodie die recht naar de keel grijpt. “Ool daj nie kunt oedn, moej loatn stoan; oal daj nie kunt vatn, lat je bestoan”. Een ode aan loslaten, en een slot dat je stil achterlaat.
Met Waterlanders levert bvba Vandamme met andere woorden een folkplaat af die fris aanvoelt. De West-Vlaamse taal, de warme instrumentatie en de oprechte teksten vormen samen een geluid dat vandaag nog altijd opvallend uniek klinkt binnen het Vlaamse muzieklandschap. Tussen ebbe en vloed, tussen melancholie en levenslust, vindt dit kwintet een plek die helemaal van henzelf is. En wat ons betreft, mogen ze daar nog lang blijven vertoeven.
bvba Vandamme stelt Waterlanders op 18 juni voor in De Spil (Roeselare).
Facebook / Instagram / Website
Ontdek “Vloed”, ons favoriete nummer van Waterlanders in onze Plaatje van de Plaat-playlist op Spotify.
