Tom Smith @ Kunstencentrum VIERNULVIER (Theaterzaal): Kleine gebaren, grote emoties

Het belooft een van de meest hartverscheurende keuzes van die eerste dag Rock Werchter te worden dit jaar. Wanneer The War on Drugs het hoofdpodium betreedt, staat Tom Smith namelijk de doorgaans ongezellige KluB C om te toveren tot een tent vol melancholie. Het is een moeilijke knoop om door te hakken. Niet alleen omdat je met de band rond Adam Granduciel altijd het potentieel voor vervoering hebt, maar ook omdat Smith met There Is Nothing In The Dark That Isn’t There In The Light een dot van een soloplaat met de wereld heeft gedeeld.

Die langspeler voelt als iets dat de Brit echt wilde maken, een terugkeer naar de rauwe, van alle franjes ontdane essentie van het songschrijven. Dat zorgt voor een plaat die enerzijds mijlenver verwijderd ligt van het met pathos en grote gebaren overladen geluid van Editors, maar door de alom gekende warme bariton van Smith en de dramatiek in de nummers desondanks vertrouwd aanvoelt. Tom Smith kiest op zijn persoonlijke debuut dan ook niet voor een radicale ommezwaai qua narratief, maar ruilt de brede penseelstreken op het canvas van de grote podia in voor kleine, gezellige schetsjes van alom gekende emoties.

Om de kleine minimalistische nummers tot hun recht te laten komen in de juiste setting, trekt Smith samen met goede vriend en multi-instrumentalist Nicholas Willes langs tal van knusse, intieme zalen. Vandaag staan de twee in de statige Sint-Jacobskerk in Brugge, gisteren was echter de theaterzaal van de Gentse Vooruit de plaats van afspraak. De 640 rode zitjes vonden in een mum van tijd een publiek, waardoor het optreden ruim voor de release van het album al het bordje ‘uitverkocht’ kreeg aangemeten. Enigszins logisch. Editors blijft een band met status in ons Belgenlandje en de kans om de frontman eens niet op het podium van de AFAS Dome of Werchter te zien, is er eentje die duidelijk tot de verbeelding sprak van het publiek. Dat er voor elk optreden van Tom Smith tijdens deze intieme tournee dan ook nog steeds honderden gegadigden waren op Ticketswap, sprak boekdelen.

Dat het kleinschalig en intiem zou worden, kon je al voor het optreden ontwaren aan de podiumopstelling. Twee microfoons, een paar gitaren op statieven, een keyboard en twee krukjes, vergezeld door wat statische lichten en een kamerplant. Meer had de omkadering niet om het lijf. Rond achten verscheen Smith op de bühne, haast nonchalant, alsof hij het ongedwongen karakter van het optreden wilde benadrukken. Het optreden gisterenavond was dan ook niet bedoeld als grootse show, maar eerder het delen van kleine, gevoelige liedjes. Net als op There Is Nothing In The Dark That Isn’t There In The Light opende Smith de levieten met het mooie stukje optimisme van “Deep Dive”. Je voelde meteen de resonantie bij het publiek dat zich onder de warmte van het nummer nestelde alsof het een fleecedekentje was. Er ging een ontwapenende, pure eerlijkheid uit van het nummer, dat al snel voor een mooi momentje zorgde toen de stemmen van Smith en Willes in tandem gingen. Wat gestuntel met een microfoonstatief met een eigen willetje, dat even voor een klein moment van pauze zorgde in het lied, kon de warme sfeer niet drukken.

Ook “How Many Times” wist grote dingen te doen met kleine elementen. Het nummer begon lichtjes eentonig, maar kreeg vervolgens een meer instrumentale body aangemeten die de emotie van het nummer ten goede kwam. “Endings Are Breaking My Heart” viel dan weer te omschrijven als lieflijk. Heel lang voelde het aan als een klein, schattig relaas van een gebroken hart, om dan plots vergezeld te worden door een mooi dramatisch pianoriedeltje. Gebroken harten kunnen soms verdomd schoon zijn. De gebaren die Tom Smith hanteerde, waren dan wel kleiner dan we van de man gewoon zijn, de emoties des te groter dankzij de oprechte puurheid die van de muziek uitging.

Nu zijn de nummers van Smiths debuut natuurlijk de raison d’être van dit optreden, maar uiteraard viel er niet te ontsnappen aan de echo van Editors. Tom Smith is dan ook vakman genoeg om te weten dat het de status van zijn band is die verantwoordelijk was voor het aan een rotvaart uitverkopen van deze tournee, wat ervoor zorgde dat er onvermijdelijk ook vertrouwde nummers hun opwachting maakten op de setlist. Nu helpt het uiteraard wonderwel dat Smith de voorbije twintig jaar een aantal nummers heeft geschreven die zich enorm goed laten vertalen naar een van alle toeters en bellen gestripte setting. Zo had “All The Kings” aan een herkenbare piano ruim voldoende om voor een feest van herkenning bij de fans te zorgen en voelde “The Weight” als een rondje busken van het hoogste niveau. Dat een nieuw liedje als “Life Is For Living” meteen na een alom gekend Editors-nummer volledig voor de emotionele slagader ging en zich er gretig in vastbeet door halverwege lekker meeslepend open te breken, is tekenend voor de kwaliteit van het album. Het solowerk van Smith is misschien fragieler en bescheidener dan dat van zijn band, maar het kan er met opgeheven hoofd naast staan.

Uitgebreide bindteksten hoefde je vanavond niet van Smith te verwachten. Verder dan aanstippen dat de zaal tijdens de nummers muisstil was en dat het publiek ‘cool’ was voor het luide applaus tussen de nummers door, kwam de Engelsman niet. De nummers stonden dan ook garant voor het grote hef- en tilwerk, en werden intiem en puur gebracht. Vaak nauwelijks meer dan de akoestische gitaar en de troubadour die zich, met het hoofd leunend tegen de linkerschouder en de ogen vaak gesloten, in het spel vond. Dat grijpen naar de rauwe essentie werkte wonderwel. Zo kwam een absolute evergreen als “No Sound but the Wind” oprechter dan gebruikelijk binnen. We hebben Smith al vaker akoestisch zien spelen tijdens grote shows met zijn band, maar in het intieme duister van het theater kwam het veel intenser tot bloei.

Wat doorgaans aanvoelt als een verplicht nummertje vanwege de status die het lied hier heeft gekregen, voelde nu een stuk authentieker aan. Dat Smith gedurende het optreden nieuwe nummers als “Broken Time” tikkertje liet spelen met fan-favoriete Editors-nummers als het beklijvende “The Phone Book” kwam de sfeer bij het publiek uiteraard ten goede. Zeker wanneer, naarmate de avond vorderde, het steeds luider klappende publiek merkte dat er steeds meer van die geliefde band op de setlist begon te kruipen. Zo tekende “What Is This Thing Called Love” voor een hoogtepunt, wederom omdat Smith en Willes het erg simpel speelden. Ontdaan van de strijkers en het spelen met de wisselwerking tussen falsetto en bariton in de zang, kwam het liedje erg sec op de bühne, maar net dat creëerde een nieuwe kijk op het nummer. Soms kan minder ook gewoon meer zijn.

Diezelfde less-is-moreaanpak werd ook toegepast op de resem klassiekers die in de aanloop naar het slot werden bovengehaald. “An End Has a Start”, “Blood” en “Munich” bleven in een vertraagde, kleine vorm, wars van alle gebruikelijke bombast, verrassend sterk overeind en konden bij het publiek duidelijk op appreciatie rekenen. “Papillion” had het dan weer wat moeilijker. De sturm und drang zit zo verweven in dat nummer dat de schattige, door licht gitaarspel begeleide versie de ‘kick twitch’ miste die we ermee associëren. Dat niet elk nummer zich dus even makkelijk van de grootse gebaren laat ontdoen, was duidelijk. Dat kleine struikelmomentje werd echter nagenoeg meteen goedgemaakt met een solide Dylan-cover, een onuitgegeven Editors-nummer dat bedoeld is voor het dit najaar te verschijnen nieuwe album van de band en het wondermooie “Light of New York City”. Laatstgenoemde werkte toe naar een finale die de schoonheid van tristesse haast tastbaar maakte.

De laatste toegift “Smokers Outside The Hospital Doors” voelde op dat moment niet eens meer nodig. Niet enkel omdat ook dit het soort nummer is dat echt wel baat heeft bij bombast en grootse gitaren om echt te imponeren, maar ook omdat we het gevoel kregen dat Smith het optreden een nummer eerder al met een prachtige strik had afgesloten. Dat is echter een mening die de meeste mensen in het publiek duidelijk niet deelden. Je hoorde voorzichtig meezingen, handjes die twijfelend op elkaar gingen en een golfje van enthousiasme dat uiteindelijk zijn culminatie vond in een terechte staande ovatie voor het duo op het podium. Tom Smith kleurde weliswaar geen moment buiten de alom bekende lijntjes van de singer-songwriter, maar wist de theaterzaal wel te vullen met charisma en een elegant parelsnoer van kleine, fijne liedjes. Soms kunnen kleine gebaren ook een grootse indruk maken.

Instagram

Setlist:

Deep Dive
How Many Times
Endings Are Breaking My Heart
All The Kings (Editors)
The Weight (Editors)
Life Is for Living
Honesty (Editors)
No Sound But the Wind (Editors)
Souls
Broken Time
The Phone Book (Editors)
What Is This Thing Called Love (Editors)
Northern Line
An End Has a Start (Editors)
Blood (Editors )
Leave
Munich (Editors)
Ocean of Night (Editors)
Pappilion (Editors)
It Ain’t Me, Babe (Bob Dylan)
The Hills We Died Upon (Editors, onuitgegeven)
Lights of New York City
Smokers Outside the Hospital Doors (Editors)