Sommige bands kondigen zich aan met een visitekaartje. DEADLETTER deed het met een stormram. Sinds hun eerste wapenfeiten staat de band bekend om shows die meer weg hebben van collectieve ontladingen dan van gewone concerten: zweet op de muren, een saxofoon die als een sirene door de zaal jaagt en een frontman die laveert tussen bezwering en uitbarsting. Met Hysterical Strength katapulteerden ze zich naar de voorhoede van de hedendaagse postpunk, gedragen door een geluid waarin urgentie en dansbaarheid in één adem samenkwamen. Na zo’n unaniem bejubeld debuut loert steevast het spook van ‘de moeilijke tweede’ om de hoek. Stress? Twijfel? Bij DEADLETTER lijkt daar weinig van aan. De Britten kozen niet voor veilig herhalen, maar voor zelfverzekerd verbreden, en klinken daardoor alleen maar vastberadener.
Debuutalbum Hysterical Strength was het hoogtepunt en het resultaat van drie jaar waarin DEADLETTER onafgebroken podia deed daveren en concertzalen sloopte. De plaat groeide op het podium: veel nummers bestonden al jaren in een live setting voor ze uiteindelijk in de studio belandden. Existence is Bliss ontstond in een heel andere context. De songs kregen vorm in de repetitieruimte, vlak voor de band de studio introk. Ze waren nog geen honderden keren live gespeeld en hadden nog geen ingewortelde structuren. Er zat meer ruimte, meer vrijheid in het materiaal, en dat hoor je meteen op opener “Purity I”. De mannen schreeuwen niet langer voortdurend in ons gezicht, maar hebben hun eigen geluid gevonden, onderzocht, en verder uitgediept. Elke laag klinkt doordacht en krijgt de aandacht die ze verdient. Waar op de eerste plaat alles soms tegelijk leek te rammelen, wordt hier bewust tijd genomen om de muziek te laten ademen. “Purity I” opent met mysterieuze synthesizers die het postpunkgenre laat samenvloeien met disco-invloeden. Laag na laag wordt het klankbeeld verder opgebouwd. Het tempo blijft beheerst, maar de spanning groeit gestaag. Tegen het einde bevinden we ons in een totaal andere sfeer dan waar we begonnen, subtiel opgebouwd, maar des te krachtiger.
Van de ene nieuwe DEADLETTER-wereld worden we haast naadloos de volgende in getrokken. “To The Brim” opent verrassend ingetogen: mysterieus, rustig, bijna zomers en lichtvoetig. De vertrouwde saxofoon slingert speels door het klankbeeld en geeft het geheel iets verleidelijks. Lang duurt die kalmte echter niet. Een bonzende baslijn breekt door en zet het nummer steviger op de rails. Frontman Zac Lawrence drijft de spanning verder op met repetitieve, mantra-achtige teksten en zijn karakteristieke, bezwerende voordracht. De drums zorgen voor een pulserende energie die live ongetwijfeld voor explosieve momenten zal zorgen. Toch blijft er een intrigerend spanningsveld bestaan; terwijl bas en drums het nummer vooruitstuwen, weven gitaar en saxofoon nog steeds flarden van die dromerige intro door het geheel. Het resultaat is een track die tegelijk zwoel en opdringerig klinkt.
Op een plaat die zich graag verliest in uitgestrekte klanklandschappen, brengt “Cheers!” ons even terug naar de rauwe kern waar het voor het zestal ooit begon. Het tempo ligt strak, de spanningsboog staat gespannen en de refreinen zijn gemaakt om luidkeels mee te brullen. Alles aan dit nummer ademt livepotentieel. Alsof dat nog niet volstaat, mondt de finale uit in een allesverzengende eruptie. Lawrence balanceert op de dunne lijn tussen zingen en schreeuwen, de bas zwalpt onrustig door het geheel en de saxofoon krijst zich een weg naar voren. Het is gecontroleerde chaos die op het podium ongetwijfeld voor collectieve ontlading zal zorgen. “Cheers!” heeft simpelweg alles in zich om in sneltempo uit te groeien tot een vaste waarde in het DEADLETTER-arsenaal, zo’n nummer dat na één luisterbeurt al aanvoelt als een klassieker. Ook “Among Us” en “It Comes Creeping” dragen een duidelijk hitpotentieel in zich. Ze missen misschien de brute explosie van “Cheers!”, maar juist daardoor creëren ze een fascinerend evenwicht. De vroegere, urgente en schreeuwerige DEADLETTER botst hier niet frontaal met de nieuwe, meer uitgepuurde versie van de band, in plaats daarvan smelten ze soepel samen. Het resultaat is een perfecte middenweg: intens en doordacht, maar zonder ooit aan scherpte of energie in te boeten.
Naast het zuiver muzikale aspect zijn ook poëtische teksten en kenmerkend element van DEADLETTER. Zo onderzoekt de band op Existence is Bliss het spanningsveld tussen simpelweg bestaan en daadwerkelijk leven in een wereld vol ruis, ontkenning en morele loomheid. De ironische titel suggereert dat bestaan op zich al gelukzalig is, maar de songs tonen net hoe leeg dat kan aanvoelen wanneer je vastzit in ego, zelfbedrog of vervreemding. In “He, Himself and Him” wordt een narcistisch personage opgevoerd dat wel aanwezig is, maar emotioneel afgesloten blijft; “Meanwhile in a Parallel” speelt met het idee van alternatieve werkelijkheden en de vraag hoe anders het leven had kunnen lopen; terwijl “What the World Missed” reflecteert op gemiste signalen, gemiste kansen en collectieve blindheid. Samen schetsen die nummers een plaat die balanceert tussen cynisme en dankbaarheid: een kritische blik op de moderne mens, maar tegelijk een pleidooi om bewust te kiezen voor betrokkenheid, kleine momenten en echte ervaring in plaats van passief voort te drijven.
Existence is Bliss klinkt alsof DEADLETTER zijn eigen sound volledig heeft opengetrokken en herschikt tot een nieuw, coherenter geheel. Waar op Hysterical Strength alles nog als een ongepolijste uitbarsting van energie samenkwam, wordt op deze tweede plaat elk muzikaal detail zorgvuldig uitgespreid over een breed en gelaagd klanklandschap. Elke laag krijgt ademruimte en betekenis, zonder dat de samenhang verloren gaat. Integendeel: de elementen vloeien meer dan ooit perfect in elkaar over. Het resultaat is een plaat die niet enkel mikt op impact in een livecontext, maar ook als pure luisterervaring sterk overeind blijft. Dit is geen album dat je gedachteloos opzet. Het vraagt aandacht, concentratie zelfs, maar het bewijst met elke minuut dat het die aandacht meer dan waard is.
Wie DEADLETTER live aan het werk wil zien, kan dat op dinsdag 7 april in de Ancienne Belgique in Brussel.
Ontdek “Cheers!”, ons favoriete nummer van Existence is Bliss in onze Plaatje van de Plaat-playlist op Spotify.
