We zijn Wilco, de band van Jeff Tweedy, eigenlijk pas beginnen volgen sinds het toch wel iconische indie-album Yankee Hotel Foxtrot. Die plaat hebben we al meermaals kapot gespeeld en alles wat er voor en achter kwam van Wilco ook wel ongeveer ondertussen. Sinds 2014 brengt de Amerikaan uit Chicago regelmatig ook eigen materiaal uit zonder zijn begeleidingsband. Het is helemaal niet zo dat hij zijn band in de steek heeft gelaten, maar het doet de artiest deugd om soms in zijn eigen wereld te kruipen en te componeren. De singer-songwriter heeft zijn nieuwe plaat zelf in elkaar gestoken en ook helemaal zelf geproducet in zijn eigen studio, The Loft. Het is een droom van veel vaders om samen iets te kunnen creëren met hun zoons en Spencer en Sammy Tweedy zijn dan ook prominent aanwezig op deze lp met drums, percussie, synths en piano. We gebruiken steeds het enkelvoud ‘lp’, maar Twilight Override omvat liefst drie volledige platen waarop dertig nummers staan. Het omhelst bijna twee uur muziek. Er even voor gaan zitten, is dus niet zomaar uit de lucht gegrepen.
We hebben ons er dus eens kunnen aan zetten, rustig in onze bedstee en de hoofdkussens goed opgeklopt. De hoofdtelefoon stond op en we wisten dat we enkele uren niet konden gestoord worden. Ideaal dus om deze drie platen eens te beluisteren. We hebben nog een tiental minuten geprobeerd om er een boek van Adrian Goldsworthy over Romeinse legioenen bij te lezen, maar onze volledige aandacht was echt nodig voor de muziek van Tweedy. De liedjesschrijver is niet direct de man die je muzikaal zal omarmen en dat is voor deze twee uren muziek ook zo. Je moet er allicht een beetje aan wennen en het is uiteraard een hele brok, dertig nummers. Voor fans van het bijna eerste uur zoals wij is het alvast meer dan een godsgeschenk op deze zevenentwintigste september in het jaar van de slang.
Zet gerust eens wat clips op van de man of een optreden dat gefilmd werd; je zal merken dat Tweedy geen kerel is die uit de hoogte doet of speciale kleding of rekwisieten nodig heeft om zijn shows ‘op te leuken’. Integendeel, zijn overmaatse bril lijkt zo van een of ander ziekenfonds te komen, het gratis model dan nog en zijn t-shirts en jeansoutfit uit de vergaarbakken van het Amerikaanse equivalent van de Zeeman of de Wibra. De muziek en de tekst zijn het enige van tel en de rest is voor de zanger eigenlijk ballast. Het getuigt volgens ons van een bepaalde oprechtheid en eerlijkheid met hemzelf en zijn publiek van trouwe fans. Zo klinkt dan ook de hele plaat, als een muzikaal platform dat Tweedy heeft uitgetekend en in elkaar getimmerd en waar je gewoon welkom op bent om even te gaan zitten en te luisteren.
We gaan hier uiteraard niet alle nummers uit de doeken doen, maar willen eerder een sfeer meegeven over de nieuwe platen. Het is alvast stedelijk en landelijk tegelijk. Voor ons klinken de zachtere liedjes zoals “Feel Free” en “Too Real”, om er maar twee van velen te noemen, eerder ‘plattelands’, alsof de songs werden gemaakt aan het voorportiek van een alleenstaand, houten huis ergens op de ‘great plains’ van de Midwest. Hardere rocknummers zoals “Lou Reed Was My Babysitter” en “Out in the Dark” hebben dan eerder die vibe van de grootstad Chicago waar de nummers werden opgenomen. Bij Tweedy is het wel zo, en zeker op deze drie albums, dat de bedaarde, bedachtzame songs veel meer aanwezig zijn. Het is daarom ook een echte luisterplaat geworden die je moet kunnen ondergaan wanneer je helemaal op je gemak bent. Meer dan vijfentwintig songs – give or take – zijn gewoon kalme gitaarliedjes zonder meer. Dikwijls worden er zelfs geen drums of percussie aan toegevoegd en zijn het op zich naakte liederen, gestript van eventuele foefjes of tierlantijntjes.
Is er een of andere spreekwoordelijke rode draad te bespeuren in de albums? Neen, we denken van niet. Dat is ook niet zoals we Tweedy kennen. Er zit geen groot(s) plan achter, denken we alleszins, dat door de man werd uitgedacht om bepaalde nummers op een bepaald gedeelte van de plaat te zetten bijvoorbeeld. Je kan dan ook gewoon de albums helemaal apart beluisteren of gewoon het hele leger aan songs op ‘shuffle’ zetten en er zo van genieten. Op zich is het daarom wel best taai om regelmatig de drie albums in zijn geheel achter elkaar op te zetten. We maken het nu zelf mee; onze kinderen staan aan onze kop te zeuren en daardoor zitten we helemaal uit de sfeer. Goed, we schudden de liedjes dan maar gewoon door elkaar en genieten er van alsof het allemaal elementen zijn, los van elkaar. En eigenlijk kan dat ook.
Echte uitschieters kent het album niet. Minder goede schijven heeft de drieling ook niet. Het zijn stuk voor stuk mooie songs die over van alles en nog wat kunnen gaan. Het kan om wereldpolitiek gaan, maar ook over vaderschap of liefde, of over het dagelijkse leven van de muzikanten. Er zit geen overkoepelend verhaal in, maar dat is ook helemaal de bedoeling niet. We hebben dus voor een keer niet de liedjes zelf besproken, of zelfs maar een klein deeltje er van. Het had nochtans gekund, gewoon enkele nummers er uit nemen en die volledig beschrijven, maar het zou het werk van Tweedy volgens ons niet volledig tot zijn recht laten komen. Het beste is gewoon om er als luisteraar zelf eens de tijd voor te nemen want de dertig composities zitten vol kleine verrassingen en mooie teksten. Heb je wat minder tijd? Zet dan willekeurig een paar schijven op, ga nadien even je was of de strijk doen, en zet nadien nog wat minuten muziek op. Of luister terwijl je die klusjes doet. De platen lenen zich er zeker toe en als eindconclusie kunnen we heel eenvoudig schrijven dat de singer-songwriter alweer zijn gigantische oeuvre heeft bijgewerkt met een heleboel knappe songs. Goed, hier en daar is het misschien net iets té minimalistisch, maar dat klinkt negatiever dan we het eigenlijk bedoelen. Soms moet je er allemaal niet te veel achter zoeken.
Jeff Tweedy gaat een deel van zijn album en oudere nummers laten horen op 17 februari in De Roma in Antwerpen. De dag erna is dat in Utrecht, in TivoliVredenburg.
Ontdek “Lou Reed Was My Babysitter”, ons favoriete nummer van Twilight Override in onze Plaatje van de Plaat-playlist op Spotify.
