We stellen ons voor hoe pianiste-zangeres Markéta Irglová en gitarist-zanger Glen Hansard onder de IJslandse sterrenhemel bijpraten over hoe hun levens veranderden sinds hun laatste gezamenlijke album in 2009. De wangen rood van de koude lucht, de hartige maaltijd, iets te veel wijn. Het is op zo’n moment dat woorden van het dagelijkse tot het overschouwende vervloeien. Forward klinkt zoals deze gesprekken die tot diep in de nacht duren. Op dit langverwachte album van The Swell Season bestuderen de twee muzikanten hoe hun rollen tot andere mensen veranderd zijn. Irglová en Hansard namen het op in haar IJslandse studio, met de hulp van hun al even getalenteerde familie en vrienden. Deze huiselijkheid is in de muziek doorgesijpeld. Het is een collectie geworden van op het eerste gezicht kleine liedjes, die gaandeweg ontbolsteren tot een viering van het leven.
‘I wanna sit you down and talk’, de eerste zin van het vorige album Strict Joy, vat samen hoe The Swell Season in zijn muziek het gesprek aangaat. De nummers waren een dialoog tussen de twee artiesten na het einde van hun liefdesrelatie, die op de set van Once opbloeide. De film leverde hen voor “Falling Slowly” de Academy Award voor beste song op. Op Forward spreekt The Swell Season nog steeds in klare taal, zonder zich achter metaforen schuil te houden. “People We Used To Be” kwam er echt na een gesprek tussen Hansard en Irglová, die hun jarenlange vriendschap tegen het licht hielden. Markéta krijgt in het lied het eerste woord en zij blijft ook op de voorgrond wanneer Glen wat tegengewicht zet voor zoveel lieftalligheid. Daarna draaien de rollen om, alsof ze beide zijden van het verhaal geven.
Ondertussen hebben de twee muzikanten allebei een gezin rond zich gevormd, wat hen doet stilstaan bij het verleden en de toekomst. Het wiegelied “Factory Street Bells” is een opvallend zacht begin van het album. Glen Hansard belooft zijn jonge zoontje dat hij snel terug thuis zal zijn. Ook Markéta Irglová krijgt op “I Leave Everything To You” de kans om zich tot de volgende generatie te richten. Ze klinkt als een Disneyprinses die haar hart uitstort door de hoge, trage zang, die ze aanzet met weemoedige pianonoten. Toch is de smaak die achterblijft niet mierzoet, omdat het nummer als memento mori werkt. Irglová lijkt haar nalatenschap te proberen controleren, maar het wrange ‘remember me’ drukt twijfel uit over hoe ze zal worden herinnerd na haar dood.
The Swell Seasons terugblik op het leven is onvermijdelijk met spijt vermengd. ‘I should’ve been an open book’, bemerkt Irglová op “I Leave Everything To You”, terwijl Hansard op “Stuck In Reverse” zingt: ‘Can we go backwards?’. Hij beseft dat hij zich op de toekomst moet richten, maar nog liever wil hij terug naar de tijd voor zijn relatie begon mis te lopen. Irglová’s stem brengt verlichting bij de klaagzang. Uiteindelijk neemt toch het optimisme de bovenhand wanneer het klinkt: ‘So go: there’s a world worth seeing’. Ook al is het album contemplatief, de blik is op de horizon gericht. Forward!
Deze intimiteit en levenslust worden in de muziek gespiegeld. Terwijl we de gesprekken tussen ouder en kind afluisteren, is er het fijne spel van piano, viool en klassieke gitaar. De videoclips bij de singles tonen de muzikanten aan het werk: een beeld van Glen die een zangsectie opneemt met een kind op de arm, hij en Markéta al lachend en pratend rond een tafel met familieleden. De beelden herinneren aan de scènes in Once waarin ze in een huiskamer spontaan met anderen muziek maken, met het verschil dat ze nu diep in hun carrière staan. Er is nog steeds verwondering, maar geen naïviteit. Ze weten precies waar ze voor staan, welke laagjes ze bij een lied moeten aandikken of afpellen.
Die zelfzekerheid komt naar voren in de grotere arrangementen waarin veel nummers uitmonden. The Swell Season lijkt hiermee weer te geven dat het loont om moeilijke onderwerpen te bespreken, want die leiden tot meer verbinding met elkaar. De muzikale expansie weerspiegelt die triomf. De celesta (Hansard) en Wurlitzerpiano (Irglová) zijn de opvallendste instrumenten om daartoe te komen. Grootser dan het bluesy “Great Weight” wordt het niet op dit album, waardoor het als single het makkelijkst op zichzelf blijft staan. Het lijkt eigenlijk bedoeld voor Glen Hansards soloalbum Didn’t He Ramble, waar het knus naast de blazers van “Her Mercy” zou passen.
Toch vervult “Great Weight” ook een duidelijke functie binnen Forward. Na de reflectieve liedjes ervoor, ruimt het de baan voor een frisse start. Als een troubadour zingt Hansard over alle wegen die hij mogelijk kan inslaan, ‘anyway the wind blows’. Het is de opmaat naar het slotnummer “Hundred Words”. Hier kijken Irglová en Hansard recht in de camera: deze motiverende woorden zijn voor ons, de luisteraar. Het is een fijne afsluiter waarop de twee nog een laatste keer samen zingen. De laatste boodschap is helder: ‘Don’t stop believing’.
Zestien jaar na het vorige album, zo’n tijd lokt reflectie uit over het verleden en de toekomst. Uitspraken over het leven balanceren aan de rand van melodrama, maar The Swell Season laat zich daardoor niet tot ironie vluchten. Forward klinkt als een reeks gesprekken, waarin Markéta Irglová en Glen Hansard afwisselend de rol aannemen van oude vriend, (ex-)geliefde, ouder. De wisselwerking tussen Irglová en Hansard werkt na al die jaren nog even goed. De nummers dragen telkens de vingerafdrukken van een van hen, maar het geheel is onmiskenbaar van hen tezamen.
Website / Facebook / Instagram
Ontdek “Stuck In Reverse”, ons favoriete nummer van Forward, in onze Plaatje van de Plaat-playlist op Spotify.
