Een van de allerbeste onbekende lofibands ooit is zonder tegenspreken het Californische Swell. Jammer genoeg is de groep een (te) goed bewaard geheim gebleven. Eerlijk, we schrokken geweldig toen we te weten kwamen dat het viertal zou optreden hier in onze thuisstad Gent. En nog eerlijker, het is een droom die we al heel lang hebben om de band eens live te zien. We hadden nooit gedacht dat Swell nog opnieuw zou gaan optreden omdat bezieler van het eerste uur David Freel in 2022 de reis heeft aangevat naar de plaats en tijd waar nooit iemand van terug is gekomen. Drummer en medestichter Sean Kirkpatrick wilde de fantastische muziek van de groep niet laten uitdoven en vond in (ex-)lid John Dettman op zang en gitaar, Tim Adams op bas en de Belg Philippe Gunst op gitaar en keys (mede)muzikanten met hetzelfde idee. Als je de band niet kent, doe jezelf dan eens een geweldig plezier met het opleggen van hun platen …Well? uit 1992 en 41 uit 1994. Commercieel succes heeft Swell nooit gehad en we gebruiken niet graag grote woorden, maar dat is eigenlijk gewoon zonde en een schande. Nu goed, het is niet anders. Het is een van de weinige bands waarvan we écht fier zijn dat we ze kennen en die we gebruiken om af en toe eens mee uit te pakken. Waarom? Gewoon, omdat ze goed zijn.
Bergaf mocht het voorprogramma verzorgen en dat is een goede keuze omdat het een drietal is dat anno 2026 songs maakt die zo in de catalogus van bijvoorbeeld Sonic Youth hadden kunnen staan. Het komt ook nog eens goed uit dat Philippe Gunst (tijdelijk?) bij Swell speelt terwijl drummer Astrid Van Ingelgom bij Bergaf speelt. En laat die twee nu ook bandleden zijn van Fragment. Ziezo, dat is alvast een eerste cirkeltje rond. En het optreden zelf dan? Een gebroken ketting op onze fiets oordeelde er over dat we maar enkele songs van de band konden meepikken. Bij het binnenkomen van de zaal – uitgeput en een beetje pissed off – hoorden we “Mildred Pierce” van Sonic Youth? De uitsmijter van de avond was het loeiharde “Samantha” waarbij de drie muzikanten snoeihard de instrumenten teisterden en we nog net beseften dat we hier te maken hebben met een trio dat de kunst in de vingers heeft om stevig door te gaan. We hebben ons voorgenomen om Bergaf eens te gaan bekijken ergens binnenkort in het Vlaamse land. Getriggerd zijn we zeker. Kloteketting.
De bandleden van Swell stonden al rond kwart na negen op het podium om de instrumenten op te stellen, kabels te testen, gitaarbakjes aan te sluiten en cymbalen te installeren. We zagen dat Tim Adams wat problemen had met zijn schattige keyboardje van een meetlat groot en de mensen van Democrazy / Charlatan hebben het speeltje geopend, maar hulp en reanimatie konden niet meer baten. Geen synth(je) dus en bandlid en drummer van het eerste uur Sean Kirkpatrick zou zich nog uitvoerig excuseren later omdat de sound nu lichtjes anders zou zijn. Maar eerlijk, niemand vond het ook maar een seconde erg. Nog even terzijde: de mensen van de organisatie waren de hele tijd heel hulpvaardig en legden het viertal van Swell in de watten en dat mag ook wel een keertje gezegd worden. Swell putte vooral uit de catalogus van bovengenoemde platen in de eerste alinea. Helemaal en allemaal in het zwart gekleed begon de band met het bijna sinistere “Is That Important?” waarbij gitarist Dettman eerst een dikke minuut hetzelfde hypnotiserende riedeltje speelt tot de hele boel uitbarst. We voelden direct dat dit een band is die lofi als harnas draagt en “At Long Last” volgde direct als tweede schijf. Kijk, we zijn subjectief want we houden ontzettend van Swell, maar de sound was echt top!
Kirkpatrick is ten eerste een heel speciale drummer die heel maffe fills speelt, maar wel fills die perfect passen bij die vreemde melodieën waar wijlen David Freel een patent op had. Maar het grote lot hebben de band én het publiek toch gewonnen met de komst van Philippe Gunst op de elektrische gitaar. Bij Swell speelt Dettman op een versterkte, akoestische gitaar, maar het zijn steeds die gekke gitaartierlantijntjes die de sound van de band zo speciaal en zelfs uniek maken. En Gunst speelde die perfect! Het was bijwijlen alsof we naar de platen zelf stonden te luisteren terwijl we toch het zweet roken van een live optreden. In ons notitieboekje staat achter de naam Gunst: Top in het kwadraat.
Het viel ons eerst niet helemaal op, maar achter de drums van Kirkpatrick werden er af en toe foto’s getoond in alle grijstinten met Amerikaanse taferelen op. Soms werden de titels van de albums geprojecteerd en een enkele keer zagen we volgens ons zelfs een afbeelding van de betreurde Freel die leek weg te lopen uit het canvas. En laat dat nu het mooie zijn aan deze tournee van Swell, het feit dat de muziek nog steeds kan gespeeld worden omdat dit viertal daar nog voor open staat. Oké, Freel is er niet meer, maar dat wilt niet zeggen dat heel dit oeuvre moet mee begraven worden en dat hebben deze vier muzikanten heel goed begrepen. “It’s OK” begint met die drammende bas en die roffels op de drums klinken onheilspellend en dreigend tot die gitaren mee losbarsten. Voor mensen die dit artikeltje lezen en de band niet kennen, zet dit nummer eens op! Het is echt waar een geweldige ervaring.
Er werd vooral gepuurd dus uit die twee monumentale platen van de band uit 1992 en 1993, en uit 41 werden na elkaar “Song Seven”, “Kinda Stoned” en “Smile My Friend” gespeeld. Er was al hier en daar wat fout gegaan met een drumslag die even een moment te laat doorkwam of een akkoord dat niet helemaal juist zat en sowieso de synth van Adams die de geest had gegeven, maar dat was net het coole van het hele optreden. Dit is geen afgelikt epos dat je te verwerken krijgt, maar eerder een boekje met losse blaadjes dat met speeksel in elkaar is gespuwd. Het gekke aan Swell is dat we vinden dat het een band is om in een zaal zoals Trix of AB te staan, maar ze zijn er misschien net iets te onconventioneel en onbekend voor. Het blijft een cultband, maar wel een groep die een publiek meekrijgt. Getuige daarvan was het lied “Sunshine, Everyday” dat met het hele publiek werd meegezongen. De charismatische Dettman stak gewoon even kort zijn arm omhoog en iedereen wist dat er mocht meegezongen worden. Het zorgde voor een verbondenheid tussen de band en het publiek en het werd zo nog meer een optreden waarvan je heel blij was dat je er kon bij zijn.
Kirkpatrick kwam nog even naar voor en sprak heel oprecht over zijn liefde voor zijn overleden vriend. Ze hadden samen muziek gemaakt, samengewoond en liefde en leed gedeeld. Het was straf om te zien dat Kirkpatrick nog steeds met het grootste respect en met het zwaarste gemis over zijn beste kameraad praat. Dettman gaf toe dat hij alles had geleerd van Freel en dat hij het een hele eer vond om in de schoenen van de kerel te staan. Het was geen opvoering, het was geen toneeltje, het was een oprecht aandenken aan een mens die ze geweldig graag gezien hebben. Het was aandoenlijk en mooi dat Dettman aan Kirkpatrick nog een kaarsje gaf om alles extra cachet te geven. Het publiek ademde eventjes niet meer want we kennen allemaal mensen die we missen. “What I Always Wanted” was een van de afsluiters van dit schitterende optreden. Zo werden er ook wat liedjes gespeeld uit Too Many Days Without Thinking uit 1997, ook een heel knappe plaat van de band. Kijk, voor ons is het een jongensdroom die is uitgekomen; Swell zien optreden! We zijn thuisgekomen en onze vrouw zei dat we straalden. Ze heeft gelijk. Het was dan ook een fantastisch mooi optreden op een heel mooie plaats. Alles klopte vanavond. Swell stond met vier lichamen op het podium, maar ze waren duidelijk met zijn vijven. Kunnen we de doden zien? Zeker, want wij hebben David Freel daarnet zien optreden.
Swell blijft nog een tijdje rondreizen in Europa en heeft nog nieuwe data toegevoegd voor shows in de Lage Landen. Antwerpen en Oostende voor België, Sittard en Breda voor Nederland. Alles staat netjes gerangschikt op de website van Swell.
Setlist:
Is That Important?
At Long Last
Love You All
Down
Forget About Jesus
It’s OK
Everything
Song Seve
Kinda Stoned
Smile My Friend
Tired
Get High
What I Always Wanted
