© Camille Vivier
Thomas Azier trekt met zijn show ‘Panorama’ langs de zalen. Een show die straks zal uitmonden in zijn nieuwe album Panorama. Zo gezegd, klinkt het allemaal heel eenvoudig. Maar er gebeurt ondertussen zoveel met ‘Panorama’, dat we graag even meekijken met de Nederlandse artiest. Om te beginnen: Waarom noemen we ‘Panorama’ niet gewoon een concert, maar liever een show? Of is het misschien nog heel iets anders? Thomas vertelt er graag over. ‘Met ‘Panorama’ laat ik iets zien wat niet een standaard concert is. Ik noem het een serie van events, een grote performance. Maar je mag het ook een show noemen, hoor. Waarin je constant wordt verrast en nooit echt weet wat er gaat gebeuren. Het begint ergens en het eindigt totaal ergens anders. ’Thomas praat met enthousiasme en overtuiging. ‘We zitten nog volop in de ontwikkeling, terwijl we hem toch al een tijdje spelen. Maar dat is een van mijn uitgangspunten geweest. Dat we constant aan het improviseren en veranderen zijn.’
Natuurlijk heeft ‘Panorama’ wel een duidelijk uitgangspunt en kader. Zelf noemt hij het ‘een humanistisch portret van het leven. Waar ziekte, verlangen, angst en hoop naast elkaar bestaan en elkaar ongemerkt beïnvloeden.’ De directe aanleiding was een intense cocktail van leven en dood. ‘Ik werd vader, voor het eerst in mijn leven. Tegelijkertijd werd bij mijn vrouw een zeer ernstige vorm van kanker geconstateerd.’ Hij zucht eens diep. ‘Ik had ermee te dealen: de ziekte van mijn vrouw, maar ook het intense verlangen naar haar. En hoe het artistiek verder moest, want zij was tevens mijn creatieve maatje. En dat allemaal samen met mijn nieuwe rol als vader.’
In ‘Panorama’ worden deze elementen verwerkt in gedichten, visuals, performances en uiteraard in muziek… in beklijvende, intense muziek. Samen vormen ze een collage aan indrukken, waarbij de opbouw een leidende rol heeft. ‘Ik heb veel nagedacht over de spanningsboog. En ik ben hem nog steeds aan het perfectioneren. Het stuk begint héél langzaam. In de eerste vijfenveertig minuten hoor je geen enkel ritme en ben je welhaast in een droomstaat. Het is bijna Angelo Badalamenti, een David Lynch-achtige wereld. Ik speel met mijn stem en soms word ik een beest of een vrouw, dan weer een man of een kind. Ik vind het interessant om al die verschillende personages te zijn. Ieder heeft zijn eigen emoties. Vaak zijn het er twee of drie door elkaar, als een ondefinieerbare wervelwind. Na die drie kwartier begint langzaamaan het crescendo. De muziek zwelt aan. Er komen ritmes. En het wordt gaandeweg elektronischer. Om te eindigen in een allesverzengende rave. Waarin je alle emoties van je af kan dansen. En alle spanning los kunt laten gaan, die we samen hebben opgebouwd.’ Thomas vertelt even intens als de show zelf. Maar hij blijft altijd kritisch. ‘Met dat einde ben ik nog steeds bezig. Dat moet voor mij nog meer, nog langer. Je ziet, het blijft in beweging, maar ik ben er bijna.’
Deze cruciale opbouw wordt gevangen in een setlist. ‘Maar daarbinnen is veel ruimte voor improvisatie. Ik werk met synthesist Annelotte Coster en saxofonist Maarten Hogenhuis. Die staan muzikaal geheel in hun eigen recht en tillen elkaar op. We verbinden samen alle liederen aan elkaar, waardoor er bewust weinig ruimte is voor applaus. Dan wordt het één geheel in plaats van een verzameling losse nummers.’ Op en naast het podium gebeurt echter nog meer. ‘Ik laat vaak gasten optreden. Dat zijn meestal lokale mensen. Dat kan een operazangeres zijn, die opeens tussen het publiek blijkt te staan. In Keulen had ik een beat poet, die zijn rauwe poëzie hard in de microfoon schreeuwde. Dat was een stukje performance in mijn eigen performance. In Berlijn hadden we een experimentele vocalist die vogelgeluiden begon te maken. Zo proberen we alle shows echt uniek te maken en in te vullen naar de lokale mogelijkheden.’
© Matthijs Vuijk
Alles komt uit het brein en gevoel van de artiest Thomas Azier. ‘Waarbij ik me zeker ook laat leiden door feedback van anderen, zoals mijn vrouw. Gelukkig gaat het naar omstandigheden goed met haar. Zodat ze weer deel kan zijn van het creatieve proces. Zij was het die met het eerste idee kwam voor een dergelijke opzet, nog voordat ze ziek werd. In het maakproces heb ik me steeds laten leiden door de vraag: Wat zou ik nou zelf willen zien? Ik merk dat ik het heel spannend vind om verrast te worden. Dat ik een diep menselijke ervaring beleef, die alleen door echte mensen gemaakt kan worden. Die geen AI bevat en alleen maar op een podium kan ontstaan. Want die energie en ruimte zorgen ervoor dat wij een unieke ervaring met elkaar hebben. Dat is toch het mooiste dat er is? Ik vraag nogal wat van de mensen. Dat weet ik. Maar ik wil dat het bijblijft en niet inwisselbaar is. Naar die verrassing ben ik steeds op zoek. Dat het jou verrast, maar ook mij en mijn muzikanten. Dat is het hoogst haalbare.’ Thomas noemt het ‘mijn zoektocht naar langzame kunst, naar slow art. Juist in een tijd waarin alles snel wordt geconsumeerd. En mensen meteen willen weten wat ze zien en wat ze moeten voelen. Er is dan weinig ruimte voor abstractie. Of om zelf dingen in te vullen. En dat is precies waar ik de spanning zie in de kunst en in mijn muziek.’
Na een uitgebreide Europese tour met ‘Panorama’, verschijnt in 2027 het gelijknamige album. ‘Ik heb lang volgehouden dat het eigenlijk alleen om de performance gaat, om de show. Die vond ik belangrijker dan de opnames. Maar het is natuurlijk wel belangrijk om je muziek ergens vast te leggen, zodat de mensen er steeds weer naar kunnen luisteren. Ik zie het tegelijk als een document voor de tijd waar ik doorheen ben gegaan. Over de ziekte van mijn vrouw. Maar ook over het verlangen, de troost en de hoop. Ik zoek daar nog een balans in, tevens tussen instrumentaal en zang. Ik ben dit project begonnen door te improviseren met een ensemble van zestien strijkers. Ik heb van alles vastgelegd en ben daarmee verder gaan experimenteren. Maar in eerste instantie kwamen er alleen instrumentale stukken uit. Het lukte me niet om teksten te schrijven. Ik voelde me een popartiest en dat paste helemaal niet bij waar ik toen doorheen ging. Het instrumentale paste veel beter, omdat ik daar troost in kon vinden. Pas sinds een jaar lukt het me om woorden op te schrijven. Van sommige stukken heb ik dus nu pas echte liedjes gemaakt.’
Daarmee is de plaat echter nog niet klaar. ‘Er moet nog meer hoop in. Ik wil geen trauma-album over de ziekte van mijn vrouw. Ik zie mijn verhaal als een spil in een veel groter geheel, waarbij linkjes worden gelegd tussen micro- en macroniveau. Zo was ik zelf elke dag in het ziekenhuis en bracht ik onze zoon naar de kinderopvang. Dan ga je lijnen zien tussen je eigen pijn en andere problemen, zelfs op geopolitiek niveau. Maar ik zal nooit schrijven over de big data of over Trump. Ik ben ook niet activistisch. Ik vertel mijn verhalen juist op een poëtische manier. Het zijn observaties, kleine documentaires. Vandaar die titel. Bij een panorama sta je op een verhoging en heb je een vergezicht. Maar je kunt ook inzoomen op bepaalde elementen. Je ziet hoe alles met elkaar verbonden is. Je kunt iets in 360 graden bekijken, met verschillende lagen, vanuit verschillende perspectieven. Dat is een essentieel onderdeel van dit album.’
Ondertussen zijn er al enkele singles verschenen. In maart was er de dubbelrelease van “Year In A Spiral” en “Twenty Twenty-Three”. Op 12 juni verscheen de meest recente single: “Room of Love”. ‘Daar zit heel veel sensualiteit in. Het was een hele zoektocht om in zo’n harde tijd de zachtheid en de sensualiteit te vinden. En om daar een nummer over te schrijven. Maar het past perfect in het verhaal van ‘Panorama’. Ook in “Room of Love” zit niet één ontwikkeling, maar lopen de emoties door elkaar en zijn ze zelfs tegenstrijdig. Ik probeer daar een weg in te vinden en te accepteren dat het oké is.’
Thomas Azier heeft duidelijk zijn hele ziel en zaligheid in de show ‘Panorama’ gelegd. En het album zal slechts een momentopname kunnen zijn van hetgeen hij heeft doorleefd. ‘Ik wilde iets maken waar je voor moet gaan zitten. Dat je ziet en hoort dat er over is nagedacht. Maar waarin je tevens jezelf kunt verliezen. Ik wil laten zien dat muziek niet per se in het vormpje hoeft te passen van een anderhalf uur concert.’ Met de show is dat uitstekend gelukt. Met de plaat Panorama zal dat zeker niet anders gaan worden.
Al jaren een pareltje!