Je hebt van die bands waarvan je aan het arsenaal van nummers kan zien dat het vooral draait om rammen en razen. Waarvan je weet dat het wel ergens met een molotov in de hand klaarstaat om de boel in lichterlaaie te zetten. Ploegendienst is al jaren zo’n band. De groep rond Ray Fuego maakte er zowat zijn handelsmerk van om met bruut geweld dingen aan de kaak te stellen. Maar op GEEN TITEL, de nieuwste telg van de Amsterdamse lawaaimakers, laat de band iets zien wat je er misschien niet meteen achter het viertal had gezocht: kwetsbaarheid.
GEEN TITEL is namelijk geen plaat zoals Ploegendienst al eens gemaakt heeft. Zonder dat het zijn felle karakter volledig aan de kant schuift, laat het op zijn nieuwste langspeler een totaal ander geluid van zich horen. Het laat de zachte onderkant zien van al die razernij en brengt daarmee een flinke ommezwaai van het stereotype van de band. Het roept en tiert nog altijd over alles wat scheef zit in de wereld, dat zit eenmaal te diepgeworteld in het bestaan van de groep, en de molotov inclusief aansteker liggen nog steeds binnen handbereik, maar het is allemaal wat minder vanzelfsprekend geworden. De lont wordt niet meer bij elke gelegenheid aangestoken en er is ruimte voor iets anders dan meteen de vuist. Alsof de woeste tijger die het normaal is ineens in één klap aaibaar geworden is.
Opener “ASFALT” is misschien al meteen het duidelijkste voorbeeld van die lichte koerswijziging. Het nummer dendert nog altijd zoals je van Ploegendienst gewend bent, maar doet het met een hoop minder gebonk op de rails. Het is fel maar beheerst, hard maar nooit buiten zinnen. Of “AFGROND”, waarop frontman Ray Fuego flink zijn stem laat horen, al heeft de groep om hem heen de scherpe randjes wat gladgestreken en het melodieuzere pad gekozen. Toch blijft deze aaibare tijger er eentje met scherpe tanden en wanneer het wilt happen, hapt het ook. Zo ook op “SURINAAMSE BROODJES“, een track waarop de band alle nagels nog eens volledig uitzet en vol in de aanval schiet om korte metten te maken met de bekrompenheid van de samenleving.
Zoals gezegd is GEEN TITEL meer dan een beukplaat met een licht gevoel voor melodie. Het toont de meest kwetsbare kant van Ploegendienst die we tot nu toe te horen kregen. Allemaal gebracht door stoere, brede mannen, maar met de pijn van de gewone mens. “AFGROND” mag dan wel een nummer zijn waar Fuego zijn stem flink laat horen, toch heeft het een diepere laag met teksten die over eenzaamheid, zelfisolatie en depressie gaan. Ook “BERG”, dat voor Ploegendienst-begrippen eigenlijk vijftig procent te lang is, gebruikt bijna elke seconde goed om een sterk verhaal over onbeantwoordbare liefde te vertellen. Het meest melancholieke moment van de plaat is echter “LIEFDE IS ALCOHOL”, al slaat de groep in muzikale zachtheid hier misschien wel net iets te ver door. De track verruilt zijn stevige gitaren voor een geluid dat meer klinkt als een uitgesmeurd indierocknummer en hoewel we de evolutie van Ploegendienst toejuichen, is dat voor nu misschien nog net een stapje te ver.
Toch klinkt de lichte koerswijziging over de volledige lengte geloofwaardig en dat komt mede door de keuze om Kabul $lim achter de knoppen te zetten. De Amsterdammer staat vooral bekend om zijn hiphopproducties en had tot GEEN TITEL geen greintje punkbagage, maar bleek net daarom precies wat de band nodig had. Wie de regels van punk niet kent, weet ook niet wanneer hij buiten het boekje kleurt, en dus kon Kabul $lim Ploegendienst subtiel een andere richting uitsturen zonder dat het geforceerd begon te klinken. Hij poetst de ruwe randen nergens volledig weg, zoals sterk hoorbaar is op het luide “LUIPAARDVACHT”, maar duwt tracks als “CONFLICT” en “TJAWA” tegelijkertijd ook net ver genoeg weg van het doorsnee genreregels om het niet als een doorsnee punknummer door het leven te laten gaan.
En dat maakt van GEEN TITEL geen doorsnee punkalbum zoals de vorige platen van het Amsterdamse gezelschap wat meer waren. We horen het genre er nog altijd doorheen bonken, maar heeft door de flarden van postpunk, grunge en zelfs ballad in de vorm van “نرگس” op het einde toch een veel breder smoelwerk dan we van Ploegendienst gewend zijn. De groep is een aaibare tijger geworden, maar wel eentje die nog steeds vol venijn uit zijn hok kan schieten wanneer het nodig is.
Op vrijdag 24 april staat Ploegendienst in Trix in Antwerpen.
Ontdek “AFGROND”, ons favoriete nummer van GEEN TITEL, in onze Plaatje van de Plaat-playlist op Spotify.
