© Ebru Yildiz
Marissa Nadler brengt met New Radiations haar tiende album uit. Het is een mijlpaal die ongehoord langs de mainstream luisteraars zal drijven, maar die zal worden gekoesterd door haar wereldwijde fans. Met deze plaat heeft de Amerikaanse singer-songwriter gekozen voor kleine stijlbreuk met de vorige. Het is een heel bewuste keuze, net de titel van deze ‘tiende van Marissa Nadler’.
Marissa doet het gesprek in haar werkkamer, ergens in Nashville, Tennessee. Je ziet schildersmateriaal en er staat een akoestische gitaar. Het is een plek waar ze zich duidelijk thuisvoelt. En waar zelfs een zware verkoudheid een openhartig gesprek niet in de weg zal staan. De directe aanleiding vormt natuurlijk haar nieuwe album New Radiations. ‘Dat is wel speciaal, dat getal tien. Dat besef ik nu eigenlijk pas, nu hij er is. Maar voor mij voelt elk album heel speciaal.’ De vierenveertig jarige artieste praat ietwat verlegen. Of is het gewoon bescheidenheid dat haar siert? ‘Ik ben mijn hele volwassen leven platen blijven maken. Iets wat in mijn vroege jeugd eigenlijk niet gepland was. Ik was vooral bezig met tekenen. Ik wilde toen liefst een beroemde schilder worden. Maar in highschool begon ik ook met zingen en gitaar spelen. En schreef ik mijn eigen nummers. Ik vond dat echt fantastisch. Maar ja, op een gegeven moment stond ik voor de keuze: doorgaan met schilderen of met muziek? Ik koos voor schilderen en ging naar de Rhode Island School of Design.’
Maar feitelijk maakt ze geen echte keuze… ‘Nee, want juist daar op de kunstacademie schreef ik mijn eerste plaat. Zonder enige verwachting dat Ballads of Living and Dying (2004) iets teweeg zou brengen. Maar het werd opgepikt en er werd over geschreven! Toen was ik eigenlijk muzikant en schilder tegelijk. En dat is altijd zo gebleven.’ Marissa toont haar handen. ‘Kijk, je ziet nog de verfresten van gisteravond.’ Ze is duidelijk trots op wat ze doet. Het is dan ook logisch dat het artwork vaak ook van haar hand komt. En dat ze heel veel aandacht besteedt aan haar videos. ‘Ik hou van allerlei kunstvormen, ook van verhalen of films. Maar ik vind muziek de meest directe manier om mijzelf uit te drukken. Eigenlijk vloeien die artistieke werelden bij mij gewoon in elkaar over. Ik schrijf mijn teksten ook als een schilderij. Zo bekijk ik de wereld, als een soort impressionistische schilder. Zelfs mijn herinneringen zijn heel visueel. Eigenlijk is het ook wel heel logisch: het is steeds hetzelfde brein dat schrijft, schildert, filmt en muziek maakt. Ze horen gewoon bij elkaar, art and music connected.’
© Ebru Yildiz
Ze geeft meteen een mooi voorbeeld: ‘Ik maak nu tekeningen van mijn eigen songteksten. En dus ook van de vrouwelijke karakters. Ik heb ze eens geteld: er zitten meer dan twintig verschillende vrouwen, alter ego’s of karakters in mijn songs. Zoals “Shadow Show Diane” en “Janie in Love”, beide uit de gelijknamige songs van het album Stranger (2016). En “Smoke Screen Selene” van de nieuwe plaat.’ Vrouwen spelen sowieso een belangrijke rol het werk van Marissa. ‘Ik heb zeker wel een feministische kant in mij. En het is nog steeds moeilijk om een vrouw te zijn in deze mannelijke muziekwereld. Ik steun dan ook de vrouwelijke muzikanten. Zo had ik Angel Olsen en Sharon Van Etten uitgenodigd voor mijn album For My Crimes (2016). Dat voelde als een soort vrouwelijke superkracht, wij met z’n drieën.’
‘Angel Olsen ken ik al van 2006, toen ik meespeelde in een van haar eerst shows. Sindsdien hebben we vaker samen nummers geschreven. En Sharon ken ik ook al meer dan twintig jaar. Wij werken heel vaak samen met dezelfde mensen.’ Ze zegt het met gepaste trots. ‘Ook op mijn vorige plaat, The Path of the Clouds (2021), had ik veel vrouwelijk muzikanten met Emma Ruth Rundle, Amber Webber en Kristen Gundred van The Dum Girls.’ Bijna verontschuldigend: ‘Ik werk natuurlijk ook samen met mannen, maar ik vind mijn stem beter passen bij een andere vrouwelijke stem.’
Na de vele gastmuzikanten op The Path of the Clouds, staat ze er op New Radiations weer bijna alleen voor. ‘Dat is een bewuste keuze. Ik wilde een heel samenhangend album maken, met een duidelijke focus. Zoals Bruce Springsteens Nebraska of Joni Mitchells Blue, twee van mijn lievelingsalbums. Tijdens de tour voor The Path of the Clouds merkte ik ook, dat ik eigenlijk liever zonder band optreed. Ik kon de songs niet vrijelijk uitvoeren. Ik voelde mij te beperkt door het strakke schema van een rockband. Daarbij speelde ik op die plaat ook nog eens vrij weinig gitaar. Dat miste ik echt. Op New Radiations ben ik weer terug gegaan zoals ik het nu wil: intiem en verfijnd, zeg maar.’ Met een vrij minimale productie van haarzelf… ‘Ik had The Path of the Clouds al geproducet en vond het ook nu weer fijn om niet afhankelijk te zijn van anderen. Dan denk ik vaak aan hoe artiesten als Kate Bush en Enya dat deden. Zo mooi.’
De enige gastmuzikant op New Radiations is Milky Burgess. ‘Hij speelde ook op Strangers en The Path of the Clouds. Milky treedt muzikaal niet graag op de voorgrond. Hij heeft goede riffs, maar zal een song niet overheersen. Dat vind ik fijn. Kijk, ik ben vijf jaar geleden verhuisd van Boston naar hier, Nashville. Ik heb hier zoveel goed muzikanten om mij heen, dat ik een plaat ontzettend zou kunnen opblazen met sessiemuzikanten, strijkorkesten en noem maar op. Maar ik wilde een eerlijke weergave van mijn eigen leven: ingetogen en bescheiden. Dat is meteen ook een kracht, vind ik zelf: dat de muziek langzaam onder je huid kruipt. New Radiations moet je dan ook de tijd geven om zich helemaal te kunnen ontplooien.’
Een groot deel van haar kracht wordt óók bepaald door de songteksten. ‘De lyrics zijn zo ontzettend belangrijk… Veel van mijn favoriete artiesten vind ik juist zo goed vanwege hun teksten, zoals Leonard Cohen. Ik zie mijn songteksten als gedichten of als verhalen met hun eigen karakters. Die ook overeind blijven als er geen muziek bij zou zijn. Op The Path of the Clouds gingen ze vaak over andere mensen. Op New Radiations ook wel, maar daarnaast zit er ook meer over mijzelf in.’ En die titel, waar verwijst die naar? Ze glimlacht. ‘Dat is altijd zo moeilijk, zo’n titel bedenken. New Radiations verwijst naar zoiets als onafhankelijkheid. En dat je daarvan kunt genieten. Zoals “It Hits Harder”, waarin ik in een kleine Cessna probeer weg te vliegen om een mijn gebroken hart te ontvluchten…’
© Ebru Yildiz
‘Ruimte en ruimtevaart komen trouwens vaker voor in mijn teksten. Ze scheppen de mogelijkheid om iets van een afstand te bezien of om een groter thema aan te snijden. Zo is “To Be the Moon King” geïnspireerd op de ruimtevaartpionier Robert Goddard, maar gaat feitelijk over mensen die hun hele leven wijden aan het creëren en ontdekken van iets nieuws. New Radiations verwijst symbolisch ook naar nieuwe dingen ontdekken, als een nieuwe periode in mijn leven: Ik ben van Boston naar Nashville verhuisd, ik heb een nieuwe relatie gekregen, ik kreeg hier nieuwe vrienden.’ In een tijd waarin het politieke klimaat óók veranderde, zeker in haar thuisland. ‘Kijk, Nashville is nog vrij liberaal, in vergelijking met de rest van de staat Tennessee. Maar het nu overal echt ‘depressing’. Je voelt je heel machteloos bij wat er allemaal gebeurt. Het is net of je naar een film kijkt, waarin een auto zich in slow motion tegen een muur te pletter rijdt. Maar als je kijkt naar de geschiedenis, dan komt de mooiste en beste kunst uit moeilijke en zware tijden. Daar houd ik mij dan maar aan vast. Ik verwijs er soms ook naar, zoals in de songs “New Radiations“ en “Bad Dreams Summertime”.’
Marissa gaat ook weer op tournee, met New Radiations in de hand. ‘Maar het zal wel anders zijn dan de vorige keer. Nu staan alleen Milky Burgess en ik op het podium. En wat je kunt verwachten, herhaalt ze lachend: ‘Verwacht een soort ‘spacy Gillian Welch and David Rawlings’, verwijzend naar het bekende Amerikaanse duo. ‘Hier zijn Milky en ik dan het duo. Milky speelt de lap steel gitaar en basepedals, terwijl ik de elektrische en akoestische gitaar voor mijn rekening neem. En de vocals natuurlijk, met Milky als tweede stem!’ En misschien heeft ze nog wel verrassingen. ‘Dat ik ook iemand uit een voorprogramma mee laat doen, wiens stem heel mooi past bij de mijne… Zo houd ik het voor mijzelf spannend en wordt elk concert weer uniek en intiem.’ Marissa Nadler heeft er duidelijk zin in. Gelukkig zal ze dit najaar ook enkele podia in België en Nederland aandoen. Met dit gesprek in het achterhoofd én haar tiende album New Radiations op de draaitafel, belooft het iets heel speciaals te worden. Zeker weten.
