The Ex werd opgericht in 1979 in de kraakscene van Amsterdam en Wormer tijdens de roerige punkjaren. Het was in de tijd waarin muziek nog vaak een onderdeel van de tegencultuur en activisme was. De oprichters van het eerste uur beschikten over niet al teveel muzikale bagage, maar met hun Do-It-Yourself-mentaliteit was in het geheel niks mis. Aanvankelijk beperkte de band zich dan ook tot rauwe punkmuziek met een radicale maatschappelijke boodschap. Zoals het een fatsoenlijke punkband betaamde, brachten ze hun debuut Disturbing Domestic Peace (1980) uit in eigen beheer.
Later verbreedt de band zijn horizon en schiet het label punk volkomen tekort. Improvisatie, free jazz, wereldmuziek, noise: het komt allemaal langs. Ook de samenwerkingsverbanden met vrije geesten als free jazz drummer Han Bennink, de Ethiopische saxofonist Getatchew Mekurya en cellist Tom Cora springen in het oog. Kortom: The Ex stond en staat voor onafhankelijkheid, muzikale versmelting, vernieuwing en maatschappelijk engagement. Zouden we beweren dat zij daarin tegenwoordig alleen staan, dan mogen we terecht beticht worden van een ouwe lullen mentaliteit. Dat een dergelijke houding in deze tijden van TikTok en Instagram echter eerder uitzonderlijk is, behoeft geen betoog. Als je als band 46 jaar bestaat, betekent dat onherroepelijk dat er bandleden afvallen. Inmiddels is de zeventigjarige gitarist Terrie Hessels het enige oorspronkelijke bandlid. Aan kwaliteit heeft de band echter nimmer ingeboet.
The Ex zet op dit album de sound door van voorganger 27 Passports uit 2018, zij het dat de nummers hier nog beter uit de verf komen. Dat betekent een gitaargericht album zonder al teveel tierlantijnen. Het album trapt af met het toepasselijk getitelde “Beat Beat Drums” met een typische drumpartij van Katherina Bornefeld. Ook op de rest van het album weet zij de toon te zetten met een geheel eigen stijl, die eerder ritmisch en subtiel dan punk is te noemen. Op veel nummers valt op hoe goed de twee gitaristen op elkaar zijn ingespeeld. Luister maar eens naar de heerlijke noisey duels op “The Evidence”. Ook zanger/gitarist Arnold de Boer vervult zijn zangpartij met verve en met de nodige afwisseling: van praatzang naar een directe punkstijl en allerlei vormen die zich daar tussenin bewegen.
Halverwege het album last de band met “Circuit Breaker” en “The Wheel” een tweetal rustpauzes in waarbij vooral die tweede song opvalt: gezongen door drumster Katherina Bornefeld en met een folky inslag. En plots begint er iets te dagen. Die folkstructuur is terug te vinden op veel van de nummers zonder dat dit meteen heel duidelijk hoorbaar is, omdat de plaat zeer leunt op de fantastische gitaarpartijen. Zonder meer knap gedaan. Als laatste vermelden we hier nog nog “The Apartment Block”. Dit redelijk toegankelijke en voor The Ex poppy nummer is een van de vele hoogtepunten op dit album. Arnold de Boer beschrijft wat hij altijd al als kind had willen worden: ‘When I grow up I want to be an apartment block’. Toch weer eens wat anders dan brandweerman of politieagent.
Het is weinig bands gegeven om na 46 jaar nog zo fris, urgent en dynamisch te klinken als The Ex op dit album. Het lijkt er sterk op dat de band dit ook nog wel een tijdje vol gaat houden. Of dat inclusief het laatste originele bandlid zal zijn, is gezien het voortschrijden van de tijd uiteraard de vraag. Inmiddels lijkt echter duidelijk dat The Ex een muzikaal instituut is dat geheel op eigen kracht weet te overleven.
