Er wordt tegenwoordig weinig muziek gemaakt waarin we nog volledig kunnen verdwijnen, en de realiteit even helemaal kunnen loslaten. Friendship Survival Guide van Adam Wiltzie en Jóhann Jóhannsson is zo’n zeldzaam album en het verhaal erachter maakt het alleen maar indrukwekkender. De opnames dateren van sessies tussen 2013 en 2017, toen het duo samenwerkte aan filmscores, tot Jóhannsson in 2018 onverwacht overleed. Het materiaal belandde jarenlang in de kast, tot Wiltzie het met de zegen van Jóhannssons familie weer oppikte en het album alsnog afwerkte. Het resultaat is een grandioos postuum album, een eerbetoon aan de muzikant, de componist, maar bovenal aan de vriendschap tussen beiden. Het is vooral ook een plaat die je in één keer moet uitluisteren en de tijd moet geven om te laten groeien. Precies dat hebben wij gedaan.
We vergelijken het luisteren naar Friendship Survival Guide graag met een reis naar een onontdekte planeet, niet omdat het toevallig zo uitkomt, maar omdat het album ons daar ook echt naartoe brengt. “September Nineteen Sixty Nine” katapulteert ons meteen het heelal in: uitdijende drones en een amper merkbare puls die ons de adem afsnijden op het moment dat de aarde achter ons verdwijnt en de isolatie van de ruimte ons overvalt.
In “Dazed And Reflective Glory Pt. 1” kijken we nog vanuit de capsule naar een planeet die volledig onontgonnen is. Alles moet nog verkend worden en de traag opbouwende lagen laten ons amper bewegen. Pas in “Pt. 2” sluipt er eindelijk beweging in het geluid en gaat de capsuledeur echt open: de eerste stap op nieuwe grond. Die overgang laat horen hoe geduldig dit album is: niets wordt ons opgedrongen, alles ontvouwt zich in het tempo van de ontdekking zelf. Dan slaat “Mourners Will Be Outcast” een donkerdere toon aan, met lagere, krakende tonen die de eerste barst in de sereniteit aanbrengen. Hier beseffen we dat deze tocht misschien geen retourticket heeft en dat de eenzaamheid hier iets fundamenteel anders is dan toen de reis begon.
Op “Exceptional Proportions” wordt de schaal van deze nieuwe wereld pas echt duidelijk, met een orkestratie die zich breder en hoger opstapelt dan wat eraan voorafging, tot we onze eigen kleinheid voelen tegenover wat we ontdekken. Precies dat gevoel keert “Give Into Gravity” om: de klanken zakken, vertragen, en we stoppen met vechten tegen deze nieuwe realiteit en laten ons meevoeren. Dan gebeurt er onverwacht iets warms in “White Gloves and Turtlenecks”, een melodische lijn die bijna huiselijk aanvoelt, als een flits van thuis te midden van het vreemde. Ons favoriete moment is “Soft Favourites”, een nummer dat door zijn ijle sfeer en de filmische strijkers zo op de soundtrack van Interstellar had kunnen passen. Het is het moment waarop we iets ontdekken dat het hele universum kantelt, alsof er ineens een tweede zon aan de hemel verschijnt. In “In Ever Decreasing Circles” trekt de reis zich stilaan weer samen, met herhalende motieven die letterlijk in kringen lijken te draaien richting de capsule, tot “Where Are You Now Voyager” afsluit met een ijle, uitstervende klank die meer een vraag is dan een antwoord. Zijn we nog terug te vinden, of is dit vooral het besef dat we nooit meer dezelfde zijn als toen we vertrokken?
Tot daar onze interpretatie van het album. Met de nadruk op onze, want wat zo mooi is aan Friendship Survival Guide, is dat het iedere luisteraar uitnodigt om er zelf een verhaal bij te verzinnen. Wij maakten er een ruimtereis van, maar het had evengoed een roadtrip naar Scandinavië, een meditatie in een Tibetaans klooster of een duikbootavontuur in de Stille Oceaan kunnen zijn. Zolang je er maar de tijd voor neemt: dit is precies het soort album waarin je volledig kunt verdwijnen. Geen achtergrondmuziek, maar een luisterervaring die je in één ruk moet uitluisteren en beleven. Pas dan groeit Friendship Survival Guide echt in je.
Samen met de release van het album verschijnt een kortfilm in drie delen, geregisseerd door Jonas Govaerts, met in de hoofdrol Jeroen Perceval en Wiltzie zelf. De film volgt een fictieve nachtelijke taxirit, opgenomen in Gent en Muizen. Govaerts maakte er dus geen ruimtereis van, maar een nachtrit door Vlaanderen: het bewijs dat deze plaat evenveel verhalen heeft als luisteraars.
Ontdek “Soft Favourites”, ons favoriete nummer van Friendship Survival Guide, in onze Plaatje van de plaat-playlist op Spotify.
