E L U C I D, geboren als Chaz Hall, heeft zich door de jaren heen ontwikkeld tot een van de meest eigenzinnige stemmen binnen de experimentele hiphop. Sinds The Bible and the Gun (2002), een samenwerking met zijn nonkel DJ Stiches, valt vooral zijn speelse manier van rappen op: een vloeiende stijl waarin woorden en klanken nadrukkelijk worden gekneed en verschoven. Als helft van Armand Hammer, naast billy woods, bouwde hij bovendien mee aan een van de meest consistente en intrigerende duo’s van het moment.
Met I Guess U Had To Be There zoekt hij opnieuw de grens op tussen cultuur en chaos, ditmaal in tandem met de Zwitsere producer Sebb Bash. Die laatste staat bekend als een fanatieke verzamelaar van obscure platen en iemand die zijn sound opbouwt uit zorgvuldig gekozen samples uit een brede poel van invloeden. Zijn producties balanceren tussen het vertrouwde en het vervreemdende: soulvolle elementen worden vervormd tot iets dat tegelijk warm en ontwrichtend aanvoelt.
Die spanning vormt de kern van deze plaat. Waar REVELATOR (2024) zich nadrukkelijk in het experimentele stortte met invloeden uit noise, industrial en postpunk, kiest dit project voor een iets toegankelijker kader dat dichter aanleunt bij I Told Bessie (2022). Toch blijven de scherpe randjes aanwezig. Bash creëert een retro-futuristisch klanklandschap waarin boom bap-drums versmelten met mistige, kleurrijke synths, live-instrumentatie en soundbites uit films/series. Traditionele geluiden worden gecombineerd met vooruitstrevende texturen en soundcollages.
De titel I Guess U Had To Be There vat dat gevoel treffend samen. De nummers functioneren als momentopnames, flarden van ervaringen die zich niet volledig laten vertalen. Of de luisteraar alle boodschappen vat of niet, is buiten de kwestie. Je moest er bij zijn om je volledig te kunnen inleven. Die houding sluit aan bij E L U C I D’s artistieke filosofie, waarin muziek geen antwoorden moet bieden, maar net vragen moet oproepen.
Vanaf opener “First Light” wordt die sfeer meteen neergezet. Een sombere baslijn, zacht handgeklap en klotsende golfgeluiden worden aangevuld met onheilspellende synths en een brommende ambience. Zijn teksten bewegen zich tussen het alledaagse en het poëtische, waarbij zinnen als ‘I’m on farmer time’ tegelijk verwijzen naar een natuurlijk ritme en een onverzettelijke werkethiek. Verderop vermengt hij vermoeidheid en schoonheid in observaties over het tourleven. Een referentie naar Lonnie Holley, een outside-kunstenaar van Alabama die werkt met gevonden materiaal, vaak rond persoonlijke en Afro-Amerikaanse ervaringen, voelt dan ook goed op zijn plaats.
Die manier van werken: fragmentarisch en associatief, loopt als een rode draad door de plaat. “Make Me Wise” bouwt rond breekbare, bijna ijzige klanken die aanvankelijk stroef aanvoelen, maar zich geleidelijk ontvouwen tot iets hypnotisch. Het nummer lijkt te reflecteren op het creatieve proces zelf, waarin intentie soms verdwijnt in de daad van het maken.
Toch blijft de plaat niet hangen in één sfeer. “Hands n Feet” flirt met een meer herkenbaar, minimalistisch geluid dat doet denken aan iets uit het Griselda-universum. Het klinkt als het nuchtere, afgekoelde neefje van Mach-Hommy’s “Folie Á Deux”. De samenwerking met Estee Nack mist wel dat beetje chemie om echt te beklijven. Veel interessanter is hoe nummers als “Coonspeak” de grenzen opzoeken. Een vervormde, haast desintegrerende beat draagt pijnlijke observaties over identiteit en digitale cultuur. Het nummer voelt ongemakkelijk en confronterend, maar landt uiteindelijk in een zachte outro, die aanvoelt als een warme knuffel na een slechte dag. Spanning en troost wisselen elkaar af.
Er zijn ook lichtere momenten. “Equiano” ademt een bijna spirituele rust, versterkt door prachtig gestotterde fluitpassages van Shabaka Hutchings. Het nummer voelt als een kort moment van helderheid binnen een verder redelijk grillige plaat. Tegen het einde wordt het persoonlijker. “Fainting Goats” sluit af met een warme, intieme noot, terwijl “Parental Advisory” zich volledig opent en een pijnlijk beeld schetst van een gewelddadige opvoeding. De productie ondersteunt die kwetsbaarheid met een desoriënterend geluid dat de emotionele impact versterkt. Het zijn momenten waarop E L U C I D zich van zijn meest directe kant laat zien, zonder zijn typische abstractie volledig los te laten.
Als geheel voelt I Guess U Had To Be There minder grensverleggend dan zijn voorganger en een tikkeltje toegankelijker in luisterervaring. De plaat mist soms een duidelijke samenhang, waardoor ze halverwege wat kan beginnen zweven. Sterke hooks of refreinen zouden hier verandering in kunnen brengen, maar die ontbreken helaas. Toch zit net in die losheid ook een deel van haar charme: het zijn geen strak afgelijnde verhalen, maar losse frequenties die samen een gevoel oproepen.
Voor wie zich al langer in E L U C I D’s wereld bevindt, is dit opnieuw een project om in te verdwalen. Niet alles grijpt je meteen en niet elk moment landt even hard, maar de plaat blijft boeien door haar eigenzinnigheid en gelaagdheid.
E L U C I D zal op 23 maart in Amsterdam een pop-up houden om zijn nieuwe plaat te vieren, met ‘something extra for the ones who show up’. Mogelijk gaat het hier om de 48 HRS EP: extra materiaal dat tijdens E L U C I D’s Europese tour vorig jaar in Sebb Bash’ studio is opgenomen.
Facebook / Instagram / Website
Ontdek “Make Me Wise”, ons favoriete nummer van I Guess U Had To Be There, in onze Plaatje van de Plaat-playlist op Spotify.
