Het moet voor Portugal. The Man enorm verbazend geweest toen bleek dat “Feel It Still” vanuit het niets een wereldberoemde schijf werd die stilaan naar de twee miljard streams gaat. De band die zijn tenten heeft opgesteld in Portland, Oregon, is veel eerder een heel alternatieve, psychedelische indierockband die van tweehonderd muziekwalletjes tegelijk eet. Je moet zo eens luisteren naar hun plaat It’s Complicated Being A Wizard uit 2007. Dat is nu eens echt plaat vol compleet weirde shit! Het grote succes kende het Amerikaanse collectief met zijn album Woodstock uit 2017. Zonder vooropgezet plan zette die bijna veertig minuten muziek de groep opeens op een veel hoger schavot en de verkoopcijfers liegen er met dik meer dan een miljoen ook niet om. Er gaan veel verhalen de ronde over hoe de band rond frontman John Gourley aan de naam van de band kwam. Gourley speelde tot 2001 samen met bassist Zach Carothers in een voor de rest vrij onbekende hardcoreband, Anatomy of a Ghost, maar liet die band verpulveren om Portugal. The Man te stichten. Blijkbaar is het puur toeval dat het land Portugal werd gekozen en werd er gewoon ’the man’ aan geplakt. Voor hetzelfde geld zaten we nu te luisteren naar Greece. The Boy of Zimbabwe. The Woman.
Het tentenkamp staat in Oregon dus, maar dat kamp werd eerst helemaal afgebroken in de grootste staat van de V.S., Alaska. Terzijde, als je graag de kille, donkere sfeer van die staat eens op een boeiende manier wilt zien, check dan zeker het vijfde seizoen van True Detective eens. Portugal. The Man brengt met SHISH een thema-album uit dat van begin tot einde gaat over die oorspronkelijke thuisstaat. Het is opnieuw een muzikaal werk geworden dat niet buiten het canvas kleurt, maar gewoon verschillende schilderdoeken zijn, doeken die zelden of nooit vierkant of rechthoekig zijn. Laat het ons houden op een goed georganiseerde stortplaats of een muzikaal kerkhof waar de grafstenen netjes in een rij staan, maar diezelfde zerken de meest eenvoudige tot meest groteske vormen zullen aannemen.
De band begint de plaat met een waarlijk geweldig nummer, “Denali”. Door de Europese kolonisten werd deze berg omgedoopt tot Mount McKinley, maar Portugal. The Man laat deze hoogste berg van Noord-Amerika in al zijn oorspronkelijkheid herrijzen tot Denali, de naam die de Inuït ooit gaven. Het is echt een verwoestende schijf geworden met een zware heavy metal riff die perfect in contrast staat met de falsettostem van Gourley. Voor ons zonder twijfel hét nummer van 2025! Op “Pittman Ralliers” horen we de band even terug in de vorm toen ze zich nog de ‘anatomie van de geest’ noemden. Zware, snoeiharde hardcore, maar het nummer mondt uit in een synthgeluidje dat zo uit de jaren tachtig lijkt geplukt. Dat is typisch Portugal. The Man, het feit dat de luisteraar constant op het verkeerde been wordt gezet. Op “Angoon” klinkt de band even onherbergzaam als de reusachtige wouden van Alaska. De song ontpopt zich tot een soort van lijflied voor Alaskaheksen waarvan we niet weten of ze het goede of het slechte met ons voorhebben. Er zit angst in het lied, we voelen ons bekeken door twee groene ogen die ons bemonsteren vanuit het diepste van de wildernis, van de rimboe waar de dood meer op de loer ligt en toehapt met de scherpste tanden dan dat er nieuw leven ontstaat.
We moeten twee in elkaar gedraaide rode draden trachten te ontrafelen op de plaat. Ten eerste is er de maatschappijkritiek op het huidige land van herkomst waarbij de dochter van Gouldry, een meisje met een uiterst zeldzame ziekte met een peperdure behandeling als extra juk, moet meemaken dat er wel tweehonderd miljoen dollar kan vrijgemaakt worden voor een balzaal voor een opgeblazen potentaat als president. Ten tweede is diezelfde herkomst het zogeheten ‘land of the free’, maar krijg dat maar uitgelegd aan de families van quasi volledig uitgemoorde stammen van Native Americans en miljoenen tot slaaf gemaakte voorouders van Afro-Amerikanen. Het maakt dat de muziek pikdonker klinkt, zoals op titeltrack “Shish”. De plaat is zeker geen Gordiaanse knoop die je even doorhakt, maar een ijzersterk web van draden dat een labyrint vormt waar een uitweg vinden meer dan een huzarenstuk blijkt.
Het middelpunt doorheen alle composities is dat steriele, woeste landschap dat Alaska is. Ook in de reeds vrijgegeven clips voelen we die band met de oorspronkelijke natuur en het respect voor zijn eerste bewoners die er al tienduizenden jaren woonden voor de kolonisatie van de blanke Europeanen. Nummers zoals “Mush”, “Tyonek” en “Kokhanockers” bewijzen de inventiviteit van de hele band en “Knik” zou zelfs zomaar op een lp van Empire Of The Sun of MGMT kunnen staan. Straalt de muziek dan nog hoop uit? Eerlijk, we zijn er zelf niet helemaal uit en we vermoeden dat Portugal. The Man dat ook gewoon in het midden laat. Als vader zal Gourley uiteraard hoop hebben, omdat hij dat simpelweg verschuldigd is aan zijn dochter Frances, maar voor de rest horen we vooral op de lp uiterst kleine sprankeltjes optimisme, zelfs eerder als schilfertjes goud in een onmetelijk groot grottenstelsel waar een goudader fantasie is in de hoofden van de koortsige gravers.
De band maakt een mooie plaat, een plaat met een statement versteend in knappe muziek. Deze plaat is een levende entiteit die echter het risico loopt om een fossiel te worden. Niet door de muziek, maar omdat ’the melting pot’, ’the land of opportunity’ een verzinsel dreigt te worden, een fabel, meer zelfs, een leugen bijna en dat die smeltkroes een aaneengekoekt stuk troep wordt en kansen er alleen maar zijn voor zij die als een vadsige, agressieve bruine beer de zalmen wegslaan en zelfs niet meer opvreten door hun ongekende, al volledig verzadigde vraatzucht. Portugal. The Man laat ons zien, voelen, horen en ruiken wat het is om te zweven tussen hoop en vrees. Wij kiezen nog steeds voor hoop!
Op 2 maart treedt de band op in De Roma. Op 3 maart is dat in Tilburg in 013.
Facebook / Instagram / Website
Ontdek “Denali”, ons favoriete nummer van SHISH, in onze Plaatje van de Plaat-playlist op Spotify.
