Wie de voorbije vijftien jaar in DIIV investeerde, wist wat hij in handen had. De band rond Zachary Cole Smith leverde sinds debuutalbum Oshin een betrouwbaar rendement in de vorm van golvende gitaarmuren, een stem die diep in de mix wegzakt en een melancholie die na de laatste noot nog even blijft hangen. Ook de koersdalingen hoorden erbij. Na een woelige periode rond Smith klonk Is the Is Are rusteloos en schoof Deceiver op richting grunge. De kern bleef wel overeind. DIIV was een veilige waarde in een genre dat het moet hebben van sfeer en volume.
Op Frog in Boiling Water verfijnde de band die formule. De groep schreef over een samenleving die zo traag ontspoort dat niemand het merkt. Des te meer keken we op toen de opvolger deze zomer werd aangekondigd met visitekaartjes, een QR-code en een telefoonnummer. Nog meer wenkbrauwen gingen omhoog bij de naam van de producer, want A.G. Cook, oprichter van PC Music en rechterhand van Charli xcx, zat achter de knoppen. De titel is al even veelzeggend. ZIRP! verwijst naar de nulrentepolitiek die de wereld overspoelde met goedkoop geld, startups zonder verdienmodel en gebruikers die niet meer waren dan ‘users’. De band noemt het zelf zijn popplaat. Een veilige belegging is het dus allerminst.
Opener “The Fountain” zet meteen de toon. Wat we in augustus nog als een gedurfde eerste stap zagen, blijkt achteraf de blauwdruk voor de hele plaat. Cook legt over elk nummer dezelfde laag hoogglans, waardoor de gitaar haar oude rol verliest. Vroeger droeg ze de melodie. Nu is ze vooral textuur onder de glans. Luister maar naar “Evangelizer”, waar de gitaren nergens het voortouw nemen. Tegelijk springt de stem van Smith opvallend naar voren. Op “Trillions” is ze zelfs met autotune bewerkt. Op de vorige platen verstopte die stem zich in de galm. Net daar zat een groot deel van de charme. Nu staat ze vooraan, wat de muziek niet ten goede komt.
Als losse singles overtuigden “The Fountain” en “Kid” door hun contrast met het oudere werk. Vooral “Kid” blijft ook in de context van de plaat overeind. Het nummer is rustiger dan de rest en Cooks invloed zit er vooral in de details, zoals de elektronische galm rond de stem en de vervormde gitaren die het naar het einde toe steviger maken. Toch hielden we bij die singles al een slag om de arm. Over elf liedjes groeit dat contrast immers uit tot een keurslijf. Tempo, klankkleur en opbouw liggen zo dicht bij elkaar dat de plaat na een handvol nummers één lange, gepolijste strook wordt. Ook de dynamiek van vroeger is grotendeels verdwenen. Spanning, ontlading en stilte maken plaats voor een constant volume. Bij de release van “Trillions” waren we benieuwd hoe die single in de context van de hele plaat zou klinken. Het antwoord is ontgoochelend, want de single is wat ons betreft een van de zwakste nummers. “Us Against You” en “When The Glow Came For Us” zijn op zich degelijk, maar krijgen nergens een eigen gezicht. Het resultaat is eenheidsworst, mooi verpakt maar weinig gevarieerd.
Bij “Kid” vroegen we ons af of de kenmerkende melancholie van DIIV stukje bij beetje naar de achtergrond zou verdwijnen. Op ZIRP! is dat grotendeels gebeurd. Zet een vroeg nummer als “Doused” ernaast en het verschil is pijnlijk. Daar jagen een opzwepende baslijn en voortdenderende drums de gitaren een donkere draaikolk in, waarbij elke seconde gespannen voelt. Dat een band moet durven veranderen, staat buiten kijf. Het probleem is niet dat DIIV een nieuwe klank zoekt, maar dat de band onderweg vergeet wat zijn muziek zo bijzonder maakte. Dat vernieuwing en melancholie wel samengaan, bewijst “Underground”. Het is wat ons betreft een van de betere songs van de plaat. De weemoed komt er deze keer niet uit de gitaren, maar uit de synths. Toch blijft het een uitzondering. “My Star” bijvoorbeeld klinkt vlak en inspiratieloos, alsof de glans het werk moet doen dat vroeger de spanning deed. Afsluiter “Idiot In The Sky” bevestigt dat nog eens, met een stem die zo nadrukkelijk vooraan staat dat de muziek erachter wegvalt.
Twee keer gaven we DIIV het voordeel van de twijfel. Na elf nummers weegt die twijfel zwaarder door. Het concept heeft iets te zeggen, maar een plaat over een wereld die haar verval verkoopt met een glanzend laagje, klinkt hier zelf vooral als een product. Cook en de band leveren een coherente, verzorgde plaat af. Toch maakt net die samenhang haar eentonig. Wie voor de melancholie van DIIV kwam, vindt hier weinig rendement. ZIRP! is geen mislukking, maar vooral een gemiste kans. De producer raakte naar eigen zeggen geobsedeerd door de livesound van de band. Misschien krijgen de nummers op het podium de ademruimte die ze hier missen.
DIIV speelt op vrijdag 6 november op Sonic City in Kortrijk.
Facebook / Instagram / Website
Ontdek “Underground”, ons favoriete nummer van ZIRP!, in onze Plaatje van de plaat-playlist op Spotify.
